Nồi hơi cho xưởng chưng yến: Đủ hơi cho nồi hấp tiệt trùng, “sạch” cho sản phẩm

1. Xưởng chưng yến dùng hơi ở những khâu nào?

Ở xưởng làm tổ yến thô, phần lớn công việc là ngâm, nhặt lông, định hình và sấy, ít khi cần hơi. Nhưng khi xưởng chuyển sang làm yến chưng sẵn đóng hũ, hơi nước trở thành nguồn nhiệt chính. Nồi hơi cho xưởng chưng yến vì vậy thường được đầu tư cùng lúc với dây chuyền nấu và nồi hấp tiệt trùng.

Ảnh thực tế

Điểm khác biệt của ngành yến là giá trị sản phẩm trên mỗi mẻ rất cao. Một mẻ hấp hỏng vì thiếu nhiệt hoặc tụt áp có thể thiệt hại nhiều hơn tiền nhiên liệu của cả tháng. Vì vậy với xưởng chưng yến, độ ổn định của hơi quan trọng hơn chuyện tiết kiệm vài phần trăm nhiên liệu.

2. Cách tính lượng hơi cho xưởng chưng yến

Sai lầm hay gặp là lấy tổng lượng hơi trong ngày chia cho số giờ làm việc. Nồi hấp tiệt trùng không dùng hơi đều: pha lên nhiệt (thường 10–20 phút) cần rất nhiều hơi, pha giữ nhiệt cần ít. Nồi hơi phải đủ cho pha lên nhiệt, nếu không áp suất tụt và mẻ hấp kéo dài, lệch chế độ.

Ví dụ giả định: nồi hấp đứng chứa 500 hũ 70 ml, mỗi hũ có 70 g sản phẩm và vỏ thủy tinh 150 g. Thân nồi và giỏ thép khoảng 300 kg. Nâng từ 30°C lên 121°C trong 15 phút, dùng hơi khoảng 3 bar.

18 kg hơi trong 15 phút tương đương khoảng 72 kg/h. Cộng thêm hơi xả khí đầu mẻ (để đuổi không khí khỏi nồi, rất quan trọng cho tiệt trùng đều), nồi nấu và nước nóng vệ sinh chạy song song, xưởng này nên chọn nồi hơi khoảng 100–150 kg/h. Nếu có hai nồi hấp chạy lệch pha, chỉ cần cộng tải đỉnh của một nồi với tải giữ nhiệt của nồi kia.

Toàn bộ số liệu trên là ước tính lý thuyết theo giả định, không thay cho khảo sát thực tế dây chuyền và chế độ tiệt trùng đã được thẩm định của sản phẩm.

3. Chọn loại nồi hơi cho xưởng chưng yến: điện, dầu hay sinh khối?

Với dải 100–300 kg/h, xưởng thường cân nhắc ba loại nhiên liệu. Không có loại nào tốt nhất cho mọi xưởng; quyết định dựa trên mặt bằng, giá điện – dầu – nhiên liệu sinh khối tại địa phương và yêu cầu vệ sinh của khách hàng.

Một số xưởng chọn cách kết hợp: nồi hơi điện nhỏ cho ca ít tải, nồi đốt nhiên liệu cho ca cao điểm. Cách này cần tính kỹ đường ống và bộ điều khiển. Tham khảo các bước lắp nồi hơi điện trong bài lắp đặt lò hơi điện cho xưởng.

Ảnh hiện trường của đội kỹ thuật Vương Long Boiler.

4. Đường ống hơi cho xưởng chưng yến: những chỗ hay làm sai

Nồi hơi đủ công suất nhưng đường ống sai vẫn làm nồi hấp thiếu hơi. Với xưởng nhỏ, đường ống ngắn nên chủ xưởng hay xem nhẹ, nhưng chính các chi tiết nhỏ quyết định hơi tới nồi hấp khô hay ướt.

• Ống quá nhỏ: tụt áp lớn khi nồi hấp mở van lên nhiệt, đồng hồ ở lò chỉ 6 bar nhưng tới nồi hấp còn 2 bar.
• Không có tách ẩm, lọc hơi trước nồi hấp: nước ngưng và gỉ ống theo hơi vào nồi, gây ố nắp, đọng nước trong giỏ.
• Thiếu bẫy hơi ở điểm thấp và cuối tuyến: nước ngưng đọng gây búa nước, rung ống khi mở van.
• Không có van giảm áp: nồi hấp, nồi nấu thường thiết kế áp thấp hơn áp lò, phải giảm áp và có van an toàn sau van giảm áp.
• Không bảo ôn: ống trần làm hơi ngưng tụ nhiều, tốn nhiên liệu và nguy hiểm khi chạm vào.
• Bỏ nước ngưng ra cống: nước ngưng sạch và nóng có thể thu hồi về bồn cấp nếu không nhiễm sản phẩm.

Cách kiểm tra nhanh tổn thất áp trên tuyến ống có trong bài tổn thất áp đường ống hơi.

Nghĩa Lò Hơi lưu ý từ hiện trường

Xưởng thực phẩm nhỏ hay mua nồi hấp trước rồi mới hỏi nồi hơi. Tôi luôn đề nghị khách gửi thông số nồi hấp, số mẻ mỗi ca và thời gian lên nhiệt mong muốn trước, vì đó mới là thứ quyết định công suất lò.

Với ngành yến, tôi ưu tiên hơi khô và ổn định hơn là chọn lò thật lớn. Một bộ tách ẩm, lọc hơi và bẫy hơi đặt đúng trước nồi hấp thường giải quyết chuyện ố nắp hũ tốt hơn việc tăng áp lò.

5. Quy trình Vương Long Boiler làm hệ thống hơi cho xưởng chưng yến

1. Khảo sátGhi thông số nồi hấp, nồi nấu, số mẻ, thời gian lên nhiệt, nguồn điện, mặt bằng đặt lò, nguồn nước.
2. Tính tải và chọn lòTính tải đỉnh, tải trung bình; so sánh phương án nồi hơi điện – dầu – sinh khối theo chi phí của chính xưởng.
3. Thiết kế đường ốngChọn cỡ ống, van giảm áp, tách ẩm, lọc hơi, bẫy hơi, bảo ôn, tuyến thu hồi nước ngưng.
4. Lắp đặt và chạy thửLắp lò, đường ống, chạy thử có tải với nồi hấp, đo áp tại đầu nồi trong pha lên nhiệt.
5. Bàn giao, hướng dẫnHướng dẫn thợ vận hành, xả đáy, kiểm tra hằng ngày; hỗ trợ hồ sơ kiểm định và lịch bảo trì.

Ảnh hiện trường của đội kỹ thuật Vương Long Boiler.

Vương Long Group có gần 20 năm làm lò hơi, đã chế tạo và lắp đặt từ nồi hơi mini cho cơ sở thực phẩm nhỏ đến hệ thống cho nhà máy lớn; tham khảo bài lò hơi mini cho cơ sở bánh tráng, bánh ướt và dịch vụ lắp đặt hệ thống hơi nhà máy trên trang VLB Boiler. Sau khi lò chạy, chủ xưởng có thể tự làm các việc bảo dưỡng hằng tuần theo bài bảo dưỡng nồi hơi mini 300 kg.

6. Checklist trước khi đặt mua nồi hơi cho xưởng yến

• Có thông số nồi hấp: dung tích, áp suất thiết kế, số hũ mỗi mẻ
• Biết số mẻ mỗi ca và thời gian lên nhiệt mong muốn
• Đã tính tải đỉnh, không chỉ tải trung bình
• Đã chọn nhiên liệu theo mặt bằng và chi phí địa phương
• Có tách ẩm, lọc hơi, bẫy hơi, van giảm áp trước nồi hấp
• Có hệ thống làm mềm nước cấp
• Có phương án kiểm định nồi hơi và nồi hấp
• Có người vận hành được huấn luyện và lịch bảo trì

Câu hỏi thường gặp

Tác giả bài viết

Nghĩa Lò Hơi

Chuyên gia thiết bị áp lực, Vương Long Group

Hơn 10 năm thực chiếnLò hơi công nghiệpAn toàn thiết bị áp lực

Trực tiếp khảo sát, lắp đặt và xử lý sự cố lò hơi tại nhà máy. Tư vấn kỹ thuật miễn phí qua Hotline/Zalo 09 6789 1338 (Mr. Nghĩa).

Xem thêm trên hệ thống Vương Long Group