Sửa chữa lò hơi khẩn cấp: 6 dấu hiệu phải gọi kỹ thuật trước khi dừng lò

Vì sao gọi kỹ thuật trước sự cố rẻ hơn rất nhiều so với sau sự cố

Lò hơi hiếm khi hỏng “đột ngột”. Một ống xì thường bắt đầu từ vết rịn nhỏ ở mối hàn. Một van an toàn kẹt thường có dấu hiệu xả không dứt từ trước. Một bơm cấp nước hỏng thường kêu, rung, nóng nhiều ngày trước khi dừng hẳn. Những dấu hiệu này nhỏ, dễ bị bỏ qua khi xưởng đang chạy đơn hàng gấp.

Khi dấu hiệu bị bỏ qua, sự cố sẽ chọn lúc tệ nhất để xảy ra: giữa ca, giữa mẻ sản xuất. Lò phải buộc dừng, sản phẩm dở dang hỏng, người vận hành xử lý trong căng thẳng, và hư hỏng thường đã lan rộng hơn so với lúc mới phát hiện. Chi phí sửa chữa lúc này cộng thêm cả chi phí dừng dây chuyền.

Ngược lại, khi phát hiện sớm và gọi kỹ thuật kịp thời, phần lớn hư hỏng có thể xử lý trong một lần dừng lò có kế hoạch, chuẩn bị trước vật tư, thời gian dừng ngắn. Bài này tập trung vào giai đoạn trước sự cố: nhận biết dấu hiệu, việc nên làm, việc không được làm và cách gọi kỹ thuật hiệu quả.

Ảnh thực tế

6 dấu hiệu sớm phải gọi kỹ thuật trước khi buộc dừng lò

Ảnh hiện trường của đội kỹ thuật Vương Long.

Tiếng gõ trong đường ống hơi đi kèm áp suất dao động là một dấu hiệu rất dễ bị xem nhẹ. Cơ chế và cách xử lý được trình bày trong bài búa nước trong đường ống hơi.

Tự tính: một lỗ xì nhỏ làm mất bao nhiêu hơi mỗi năm

Ví dụ: lò chạy 8 bar áp kế, tức khoảng 9 bar tuyệt đối, có một lỗ xì tương đương đường kính 3 mm. Lượng hơi mất: 0,247 × 9 × 9 ≈ 20 kg hơi mỗi giờ. Nếu lò chạy 16 giờ mỗi ngày, 300 ngày mỗi năm (4.800 giờ), lượng hơi mất khoảng 96 tấn mỗi năm. Với lò đốt củi hiệu suất 75%, mỗi tấn hơi cần khoảng 281 kg củi, tức khoảng 27 tấn củi mỗi năm chỉ để bù cho lỗ xì.

Số liệu là ước tính lý thuyết theo giả định, không thay cho khảo sát, đo đạc thực tế của nhà máy.

Tiền mất chưa phải là rủi ro lớn nhất

Lượng hơi mất qua lỗ xì tăng theo bình phương đường kính: lỗ to gấp đôi thì mất gấp bốn. Và lỗ xì không đứng yên. Dòng hơi tốc độ cao mang theo giọt nước sẽ bào mòn mép lỗ, làm lỗ rộng dần. Một vết rịn ở mối hàn hôm nay có thể thành vết nứt sau vài tuần.

Với xì rò ở phần chịu áp như ống lửa, ống nước, mặt sàng, rủi ro lớn nhất là mất nước nhanh và quá nhiệt kim loại. Vì vậy xì rò phần chịu áp không phải là việc “để cuối tuần sửa”, mà cần kỹ thuật đánh giá ngay để quyết định chạy tiếp có kiểm soát hay dừng lò.

Nghĩa Lò Hơi lưu ý từ hiện trường

Nhiều cuộc gọi khẩn tôi nhận được, khi hỏi kỹ thì vận hành đã thấy dấu hiệu từ mấy ngày trước: ống thủy mờ, bơm kêu, van an toàn rò. Chỉ là chưa ai coi đó là chuyện cần gọi. Tôi luôn khuyên xưởng ghi một danh sách ngắn các dấu hiệu phải báo ngay, dán ở phòng lò, ai thấy cũng được quyền gọi kỹ thuật.

Điều thứ hai: đừng để người vận hành tự “chữa cháy” bằng cách nối tắt rơ le hay chặn van an toàn để lò chạy hết ca. Mất một ca sản xuất còn bù được, mất an toàn lò hơi thì không.

Việc làm ngay, việc không làm và quy trình sửa chữa của Vương Long

Khi thấy một trong 6 dấu hiệu, vận hành được làm ngay một số việc an toàn: ghi lại thời điểm, áp suất, mực nước, nhiệt độ khói; giảm tải nếu quy trình cho phép; kiểm tra lại ống thủy bằng thao tác xả ống thủy đúng cách; chụp ảnh, quay video vị trí bất thường; báo người phụ trách. Trước khi gọi, nên chuẩn bị sẵn: kiểu lò, công suất, áp suất làm việc, năm sản xuất, nhiên liệu, triệu chứng cụ thể, từ khi nào, đã xử lý gì, ảnh và nhật ký vận hành gần nhất. Sau đó, quy trình sửa chữa của Vương Long đi theo 5 bước.

1. Tiếp nhận và khảo sátNghe mô tả, xem ảnh, nhật ký để đánh giá sơ bộ mức độ khẩn, hướng dẫn vận hành các bước an toàn trong lúc chờ, rồi cử kỹ thuật xuống hiện trường kiểm tra.
2. Cô lập thiết bịDừng lò hoặc cô lập phần hư hỏng theo quy trình, xả áp, để nguội, khóa van, treo biển, cắt điện các thiết bị liên quan trước khi tháo mở.
3. Sửa chữaXử lý đúng nguyên nhân: hàn lại mối hàn, thay ống, thay hoặc hiệu chỉnh van an toàn, sửa bơm, quạt, thiết bị đo mực nước. Phần chịu áp do thợ hàn có chứng chỉ phù hợp thực hiện.
4. Thử ápSau khi sửa phần chịu áp, thử thủy lực theo quy định để kiểm tra độ kín và độ bền trước khi đưa lò vào chạy lại.
5. Kiểm định và bàn giaoNếu sửa chữa hoặc thay thế phần chịu áp, thực hiện kiểm định theo quy định thiết bị áp lực; chạy thử, kiểm tra lại các bảo vệ và bàn giao kèm khuyến nghị theo dõi.

Ảnh hiện trường của đội kỹ thuật Vương Long.

Van an toàn xả liên tục hoặc không xả khi quá áp đều là lỗi phải sửa ngay. Cách kiểm tra, hiệu chỉnh và những sai lầm thường gặp với van an toàn có trong bài van an toàn lò hơi – chốt chặn cuối cùng.

Checklist dấu hiệu phải báo kỹ thuật ngay

• Mực nước dao động mạnh, ống thủy mờ hoặc không khớp chỉ báo điện tử.
• Bơm cấp chạy liên tục mà mực nước không lên.
• Hơi, nước rịn ở mối hàn, mặt bích, ống lửa; lượng nước bổ sung tăng.
• Áp suất tụt hoặc tăng bất thường, có tiếng gõ đường ống.
• Van an toàn xả ở áp thấp, xả không đóng, hoặc rò liên tục.
• Quạt, bơm kêu lạ, rung tăng, ổ bi nóng, dòng điện tăng.
• Khói đổi màu, nhiệt độ khói tăng hoặc giảm bất thường.
• Bất kỳ rơ le bảo vệ nào tác động lặp lại không rõ nguyên nhân.

Nhiều dấu hiệu trong danh sách này cũng là dấu hiệu của hệ thống đang thất thoát hơi và nhiệt. Rà soát định kỳ toàn hệ giúp phát hiện sớm cả hai, như phân tích trong bài hơi thất thoát, lợi nhuận bốc hơi.

Câu hỏi thường gặp về sửa chữa lò hơi khẩn cấp

Tác giả bài viết

Nghĩa Lò Hơi

Chuyên gia thiết bị áp lực, Vương Long Group

Hơn 10 năm thực chiếnLò hơi công nghiệpAn toàn thiết bị áp lực

Trực tiếp khảo sát, lắp đặt và xử lý sự cố lò hơi tại nhà máy. Tư vấn kỹ thuật miễn phí qua Hotline/Zalo 09 6789 1338 (Mr. Nghĩa).

Xem thêm trên hệ thống Vương Long Group