Thợ lò nhìn áp kế nhiều hơn bất cứ thiết bị nào khác trong ca. Áp kế lò hơi chỉ đúng thì lò được điều khiển đúng; áp kế kim rung, kẹt, lệch không thì van an toàn, rơ le áp suất và cả quyết định của thợ lò đều dựa trên một con số sai. Vương Long Boiler tổng hợp yêu cầu với áp kế lò hơi, 7 dấu hiệu áp kế báo sai, cách kiểm tra nhanh bằng van ba ngả, lắp ống xi phông đúng và lịch kiểm định để tổ vận hành áp dụng.
- Áp kế phải có vạch đỏ ở áp suất làm việc cho phép và còn hạn kiểm định.
- Luôn có ống xi phông giữa lò và áp kế để nước ngưng làm đệm, hơi nóng không vào thẳng.
- Kim không về 0 khi xả áp, kim rung mạnh, kim kẹt là phải thay hoặc kiểm định lại.
- Đối chiếu áp kế với rơ le áp suất, van an toàn để phát hiện sai lệch sớm.
Áp kế lò hơi làm nhiệm vụ gì
Áp kế (đồng hồ áp suất) cho biết áp suất hơi trong bao hơi tại mỗi thời điểm. Từ con số đó, thợ lò quyết định tăng giảm nhiên liệu, gió, theo dõi lò lên áp khi khởi động, nhận biết khi máy dùng hơi đột ngột tăng tải hoặc ngừng. Áp kế cũng là căn cứ để kiểm tra van an toàn có mở đúng áp không, rơ le áp suất có cắt đúng điểm không.
Nói cách khác, áp kế là thước đo chung cho cả hệ thống an toàn. Một áp kế chỉ thấp hơn thực tế có thể khiến thợ lò đốt mạnh thêm trong khi lò đã gần áp an toàn; một áp kế chỉ cao hơn thực tế khiến lò luôn chạy non, thiếu hơi mà không ai hiểu tại sao.

Yêu cầu thường gặp với áp kế lò hơi
Đặt ở vị trí dễ thấy
Lắp trên bao hơi hoặc đường hơi chung, ở nơi thợ lò quan sát rõ từ vị trí vận hành, có chiếu sáng đủ.
Mặt đủ lớn
Đường kính mặt áp kế phải đủ lớn để đọc rõ theo khoảng cách quan sát; lắp càng cao, càng xa thì mặt càng phải lớn.
Thang đo phù hợp
Thang đo nên lớn hơn áp suất làm việc một khoảng hợp lý để kim làm việc ở vùng giữa thang, đọc chính xác hơn.
Có vạch đỏ
Vạch đỏ đánh dấu áp suất làm việc cho phép, vẽ trên mặt áp kế hoặc kính, không được vẽ lên kim.
Có ống xi phông và van ba ngả
Ống xi phông chặn hơi nóng; van ba ngả cho phép xả, cô lập và lắp áp kế chuẩn để kiểm tra.
Còn hạn kiểm định, có niêm chì
Áp kế phải được kiểm định, hiệu chuẩn định kỳ, có tem, niêm chì; áp kế quá hạn không được dùng.
Các yêu cầu chi tiết (cấp chính xác, đường kính mặt tối thiểu theo độ cao lắp đặt) được quy định trong quy chuẩn an toàn lò hơi và hồ sơ thiết kế của lò. Khi mua áp kế thay thế, nên mang theo áp kế cũ hoặc thông số trên lý lịch lò để chọn đúng thang đo, cấp chính xác, kiểu ren.
7 dấu hiệu áp kế lò hơi báo sai
- Kim không về 0 khi lò đã xả hết áp, nguội hẳn.
- Kim rung mạnh liên tục, khó đọc dù lò chạy ổn định.
- Kim nhảy cục, đứng im rồi bật lên một nấc thay vì tăng giảm mượt.
- Hai áp kế trên cùng hệ thống (bao hơi và ống góp) chênh nhau nhiều.
- Van an toàn mở hoặc rơ le áp suất cắt ở áp khác hẳn số trên áp kế.
- Mặt kính đọng hơi nước, mờ, có nước bên trong, kim gỉ.
- Áp kế đã quá hạn kiểm định, mất tem hoặc niêm chì.
Phần lớn các dấu hiệu trên do áp kế bị hơi nóng làm hỏng cơ cấu (thiếu ống xi phông hoặc ống xi phông bị cạn nước), do rung động từ đường ống, bơm, hoặc do lỗ thông bị cặn bít. Áp kế giá không cao, nên thay ngay khi có dấu hiệu, đừng tiếc.


Đối chiếu nhiều điểm đo là cách đơn giản nhất để phát hiện áp kế lệch.
Kiểm tra nhanh áp kế tại lò bằng van ba ngả
Van ba ngả (van ba chạc) lắp giữa ống xi phông và áp kế cho phép thợ lò kiểm tra áp kế mà không phải dừng lò. Thao tác cơ bản thường gồm các bước dưới đây; trình tự cụ thể theo kiểu van và quy trình vận hành của lò.
- Kiểm tra điểm 0Xoay van để cô lập áp kế khỏi lò và thông áp kế với khí quyển: kim phải về 0. Kim không về 0 là áp kế sai.
- Thổi rửa ống xi phôngXoay van để hơi, nước từ lò xả qua cửa xả, đẩy cặn trong ống xi phông ra ngoài (đứng tránh hướng xả).
- Để nước ngưng đầy lạiCô lập vài phút cho hơi ngưng lại thành nước trong ống xi phông trước khi cho áp vào áp kế, tránh hơi nóng vào thẳng.
- Cho áp vào áp kếXoay van về vị trí làm việc: kim phải lên lại đúng số trước đó, tăng mượt, không giật.
- So với áp kế chuẩnKhi cần, lắp áp kế chuẩn (đã kiểm định) vào cửa kiểm tra của van ba ngả để so sánh trực tiếp.
Cảnh báo an toàn: Hơi và nước xả từ van ba ngả rất nóng. Đeo găng, kính bảo hộ, đứng lệch khỏi hướng xả. Không tháo áp kế khi van chưa cô lập và chưa xả hết áp. Không dùng áp kế chưa kiểm định để làm chuẩn so sánh.
Đi kiểm tra lò, mình hay làm một việc rất đơn giản: xoay van ba ngả xem kim có về 0 không. Trên lò cũ, không hiếm áp kế không về 0, có cái lệch gần nửa bar mà thợ lò vẫn vận hành theo nó hằng ngày.
Mỗi tuần anh em bỏ ra một phút kiểm tra điểm 0, vậy là đã loại được cái sai lớn nhất.
Lắp đặt áp kế lò hơi đúng kỹ thuật
| Chi tiết | Yêu cầu | Sai thường gặp |
|---|---|---|
| Ống xi phông | Ống cong chữ U hoặc vòng xoắn, luôn có nước ngưng làm đệm | Bỏ ống xi phông, lắp áp kế thẳng vào đường hơi |
| Van ba ngả | Cho phép cô lập, xả, kiểm tra với áp kế chuẩn | Dùng van bi thường, không kiểm tra được |
| Vị trí | Dễ quan sát từ vị trí vận hành, ít rung | Lắp sau đường ống, khuất tầm nhìn |
| Ren, gioăng | Đúng kiểu ren, gioăng chịu nhiệt | Quấn băng tan quá dày, ren lệch gây rò |
| Thang đo | Áp làm việc nằm khoảng giữa thang | Thang quá lớn, kim chỉ sát vạch đầu khó đọc |
Với vị trí rung động mạnh (gần bơm cấp, quạt), có thể dùng áp kế có dầu giảm chấn bên trong hoặc thêm giảm chấn theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Áp kế lắp ngoài trời cần mái che mưa nắng để mặt kính không đọng nước, kim không gỉ.

Áp kế, rơ le áp suất và van an toàn: ba nấc phải khớp nhau
Trên một lò hơi vận hành đúng, ba thiết bị liên quan tới áp suất làm việc theo thứ tự rõ ràng. Rơ le áp suất (hoặc bộ điều khiển áp) giảm lửa, cắt đầu đốt, dừng quạt khi áp lên tới mức cài đặt và cho chạy lại khi áp hạ xuống. Nếu rơ le không cắt kịp, van an toàn là nấc tiếp theo: tự mở xả hơi khi áp đạt áp suất đặt của van, không vượt quá giới hạn cho phép của lò. Áp kế đứng giữa, cho thợ lò thấy cả hai nấc đó có làm việc đúng không.
Vì vậy, mỗi khi thay áp kế, chỉnh rơ le hoặc kiểm tra van an toàn, nên làm cùng nhau và ghi lại: rơ le cắt ở bao nhiêu, đóng lại ở bao nhiêu, van an toàn mở ở bao nhiêu, theo áp kế đã kiểm định. Một bảng nhỏ dán cạnh tủ điện với ba con số này giúp thợ lò ca nào cũng biết lò đang được bảo vệ ra sao.
- Áp làm việc bình thường luôn thấp hơn điểm cắt của rơ le áp suất.
- Điểm cắt của rơ le thấp hơn áp suất đặt mở của van an toàn.
- Áp suất đặt của van an toàn không vượt áp suất cho phép ghi trong lý lịch, biên bản kiểm định.
- Vạch đỏ trên áp kế trùng với áp suất làm việc cho phép của lò.
Kiểm định và thay thế áp kế lò hơi
- Mỗi ca: quan sát áp kế khi lò lên áp, so với rơ le áp suất, ghi áp vào sổ vận hành.
- Mỗi tuần: kiểm tra điểm 0 qua van ba ngả, thổi rửa ống xi phông.
- Mỗi tháng: đối chiếu áp kế bao hơi với áp kế ống góp, kiểm tra mặt kính, vạch đỏ.
- Định kỳ (thường 12 tháng): kiểm định, hiệu chuẩn áp kế tại đơn vị có chức năng, giữ tem, niêm chì.
- Khi kiểm định lò: kiểm tra toàn bộ áp kế, van an toàn, rơ le áp suất, bảo vệ mực nước.
- Bất cứ lúc nào kim không về 0, kim rung, kim kẹt: thay áp kế dự phòng đã kiểm định.
Nhà máy nên có sẵn ít nhất một áp kế dự phòng đã kiểm định, đúng thang đo và kiểu ren cho mỗi loại lò, để thay ngay khi áp kế đang dùng có dấu hiệu bất thường mà không phải chạy lò mù.


Áp kế đúng là nền tảng để các thiết bị an toàn khác làm việc đúng.
Áp kế là thiết bị nhỏ nhưng gắn với an toàn của cả nhà lò. Vương Long Boiler hỗ trợ nhà máy kiểm tra đồng bộ áp kế, van an toàn, rơ le áp suất, ống thủy và bảo vệ mực nước, thay thế đúng chủng loại, đồng thời hướng dẫn tổ vận hành các thao tác kiểm tra hằng ngày.
Câu hỏi thường gặp
Áp kế lò hơi bao lâu kiểm định một lần?
Áp kế lò hơi phải được kiểm định, hiệu chuẩn định kỳ theo quy định về phương tiện đo, chu kỳ thường gặp là 12 tháng, và kiểm định lại ngay khi nghi ngờ sai lệch hoặc sau khi sửa chữa.
Vì sao áp kế lò hơi phải có ống xi phông?
Ống xi phông (ống cong chữ U hoặc vòng xoắn) chứa nước ngưng làm đệm, ngăn hơi nóng đi thẳng vào cơ cấu áp kế, giúp áp kế bền và chỉ đúng.
Kim áp kế không về 0 khi xả hết áp có sao không?
Có. Đó là dấu hiệu áp kế đã sai lệch hoặc hỏng cơ cấu, cần kiểm định lại hoặc thay mới, không được tiếp tục dùng để vận hành lò.
Vạch đỏ trên áp kế lò hơi để làm gì?
Vạch đỏ đánh dấu áp suất làm việc cho phép của lò để thợ lò nhận biết nhanh khi áp suất tiến gần hoặc vượt mức cho phép.
Áp kế và rơ le áp suất chỉ khác nhau thì tin cái nào?
Không nên tin ngay bên nào. Cần kiểm tra áp kế bằng áp kế chuẩn qua van ba ngả và kiểm tra lại cài đặt rơ le; trong lúc chưa rõ, vận hành thận trọng và báo người phụ trách.
Áp kế kim rung, kẹt, báo lệch?
Vương Long Boiler, thuộc Vương Long Group với gần 20 năm làm lò hơi, nhận kiểm tra, thay áp kế, ống xi phông, van ba ngả, rơ le áp suất, chỉnh lại thiết bị an toàn và đào tạo thợ vận hành trên toàn quốc.
congnghelohoi@gmail.com · Xem bản đồ →












