Phân biệt các loại cáu cặn lò hơi dưới kính hiển vi: cacbonat, sunfat, silicat

Vì sao chọn sai loại cáu là tốn tiền hai lầnWhy misjudging scale costs twice

Tình huống hay gặp nhất là nhà máy mở lò, thấy lớp cặn bám ống, rồi mua axit về tẩy theo kinh nghiệm cũ. Nếu đó là cáu cacbonat, cách này thường có tác dụng. Nếu đó là cáu silicat hoặc sunfat dày, axit thông thường gần như chỉ làm bề mặt sạch hơn một chút, lớp cứng bên dưới vẫn nằm nguyên. Nhà máy trả tiền hóa chất, trả tiền dừng lò, rồi lò chạy lại vẫn khói nóng như cũ.

Lần tốn thứ hai đến chậm hơn. Hóa chất dùng quá nồng hoặc ngâm quá lâu để cố tẩy cho sạch có thể ăn vào thép, nhất là ở mối hàn, mặt sàng và các vị trí đã mỏng. Vì vậy trước khi nói đến nồng độ hay thời gian ngâm, câu hỏi đúng phải là: lớp cặn này là gì, dày bao nhiêu, nằm ở đâu.

Đó là lý do Vương Long Boiler coi phân tích mẫu cặn lò hơi là bước đầu của một đợt tẩy rửa, không phải việc làm thêm cho đủ thủ tục.

Wrong identification means paying for chemicals and downtime while hard scale stays. Over-strong cleaning can also attack steel, so identify the deposit first.

Bốn nhóm cặn và dấu hiệu nhận ra bằng mắtFour deposit groups and how they look

Trong thực tế hiện trường, cặn lò hơi hiếm khi chỉ có một thành phần. Thường một lớp là hỗn hợp, nhưng sẽ có nhóm chiếm phần lớn. Bảng dưới là cách nhận biết sơ bộ, dùng để định hướng trước khi gửi mẫu chứ không thay kết quả phân tích.

Một mẩu mẫu chỉ đại diện cho chỗ nó được lấy. Vì vậy nên lấy ở vùng nhận nhiệt mạnh, vùng ít nóng và đáy lò, ghi rõ vị trí trên từng túi. Mẫu ở đáy thường là bùn lắng, khác với lớp cứng bám ống, và cách xử lý cũng khác.

Carbonate is pale and porous and fizzes in dilute acid. Sulfate is hard and dense. Silicate is grey and glassy. Iron oxide is reddish to black and may be magnetic. Take samples from several zones.

Vì sao cáu cặn làm lò tốn nhiên liệu và nguy hiểm hơnWhy scale wastes fuel and raises risk

Thép truyền nhiệt tốt, còn cáu truyền nhiệt kém hơn thép rất nhiều. Khi có một lớp cáu nằm giữa, nhiệt từ phía khói phải vượt qua một lớp cản rồi mới vào được nước. Lò muốn giữ áp thì phải đốt mạnh hơn, khói rời lò nóng hơn, phần nhiên liệu bỏ thêm đó đi thẳng lên ống khói.

Nguy hiểm nằm ở thành ống. Bình thường nước lấy nhiệt khỏi thép nên thép không quá nóng. Có cáu, thép bị giữ ở nhiệt độ cao hơn. Khi lớp cáu dày hoặc bong từng mảng, vùng đó có thể quá nhiệt, phồng hoặc nứt. Vì vậy thấy áp tụt mà tăng lửa để bù là phản xạ sai.

Mức tiêu hao tăng bao nhiêu còn tùy loại cáu, độ dày và tải của lò, nên không có một con số dùng chung. Cách đáng tin hơn là theo dõi nhiệt độ khói ở cùng mức tải, so với lúc lò vừa vệ sinh. Khói nóng dần trong khi cháy vẫn tốt là dấu hiệu nên lên lịch kiểm tra.

Scale conducts heat poorly, so the boiler must fire harder and flue gas runs hotter. The steel also runs hotter and can bulge or crack. Track flue temperature at the same load to spot it.

Lấy mẫu cáu đúng cách trước khi gửi phân tíchHow to take a scale sample

Mẫu tốt giúp kết quả đáng tin. Chỉ lấy mẫu khi lò đã dừng, xả áp, nguội, cô lập nhiên liệu và được phép vào theo quy định an toàn của nhà máy. Dụng cụ cạo phải sạch, không dùng dầu mỡ, không chà mạnh đến mức lẫn nhiều mạt thép.

• Lấy ít nhất 3 vị trí: vùng nhận nhiệt mạnh, vùng nhiệt thấp hơn, đáy lò hoặc bao hơi.
• Đo hoặc ước độ dày lớp cáu tại mỗi vị trí, chụp ảnh kèm thước.
• Cho vào túi riêng, ghi vị trí, ngày lấy, loại lò, nhiên liệu.
• Gửi kèm kết quả nước cấp, độ cứng, TDS gần nhất và lịch xả đáy.
• Ghi lại lần tẩy trước: dùng hóa chất gì, sau bao lâu lớp cáu quay lại.

Thông tin kèm theo thường quan trọng không kém mẫu. Một lớp cáu cứng quay lại sau vài tháng cho thấy vấn đề nằm ở đường nước, và tẩy lại chỉ giải quyết phần ngọn.

Sample only after the boiler is stopped, depressurized, cooled and isolated. Take at least three locations, record thickness and send recent water test data.

Chọn cách tẩy theo kết quảChoosing the cleaning method

Sau khi biết loại cặn, phương án tẩy mới có căn cứ. Cáu cacbonat thường xử lý được bằng dung dịch axit có chất ức chế ăn mòn. Cáu sunfat, silicat có thể cần chuyển hóa trước hoặc tổ hợp hóa chất khác, kèm thời gian và nhiệt độ được kiểm soát. Có trường hợp phải kết hợp cơ học. Khi đó nên giao cho đơn vị có quy trình, như dịch vụ vệ sinh tẩy rửa cáu cặn lò hơi của Vương Long Boiler.

Một đợt tẩy đúng cần có ba mốc đo: trước khi tẩy, trong khi tẩy và sau khi trung hòa. Trong quá trình, người làm theo dõi nồng độ dung dịch để biết phản ứng còn hay đã dừng. Sau khi tẩy phải trung hòa, rửa kỹ và thụ động bề mặt, rồi kiểm tra ống. Bỏ bước trung hòa là để lại axit trong những chỗ khó xả.

Nước thải tẩy rửa cũng cần được thu gom và xử lý theo quy định, không xả thẳng ra cống.

Carbonate usually responds to inhibited acid. Sulfate and silicate may need conversion or mixed chemistry. Good jobs track concentration, then neutralize, rinse, passivate and inspect.

Sau khi tẩy: giữ cho cáu không quay lạiAfter cleaning: keeping scale away

Tẩy là chữa, còn đường nước mới là phòng. Hãy xem lại bộ làm mềm, cột lọc, chế độ hoàn nguyên và tổng độ cứng sau làm mềm. Xả đáy theo TDS để giữ nồng độ khoáng trong lò ở mức thiết kế. Ghi số nước mỗi ca, như hướng dẫn trong bài ba con số nước cấp phải đọc mỗi ca.

Nếu nhà máy muốn hiểu sâu hơn vì sao nước nhìn trong vẫn tạo cáu, VLB Boiler có bài riêng tại lohoivuonglong.com. Bên cạnh đó, nên giữ lại toàn bộ kết quả phân tích mẫu qua các lần. Sổ này cho biết lớp cáu đổi loại theo thời gian, thường là dấu hiệu nguồn nước đã thay đổi.

Cleaning cures, water treatment prevents. Check the softener, blow down by TDS, log water tests each shift and keep sample results over time.

Cáu cặn, muội và bùn đáy: ba thứ dễ nhầmScale, soot and sludge are different

Khi mở lò, người trực thường gọi chung mọi thứ bám bên trong là cáu. Thực tế có ba nhóm nằm ở ba phía khác nhau. Cáu nằm phía nước, bám chặt vào thành thép. Muội và tro nằm phía khói, xử lý bằng vệ sinh cơ học hoặc thổi bụi. Bùn đáy là cặn lơ lửng lắng xuống, lấy ra bằng xả đáy và rửa lò.

Nhầm ba nhóm này sẽ chọn sai việc. Khói nóng dần có thể do muội phía khói, không phải cáu phía nước. Vì vậy nên kiểm tra phía khói trước vì dễ làm và rẻ hơn. Nếu đã sạch phía khói mà nhiệt độ khói vẫn cao ở cùng tải, lúc đó khả năng có cáu phía nước tăng lên.

Bùn đáy nhiều là dấu hiệu nước cấp mang theo cặn, hoặc xả đáy chưa đủ. Bùn tích dày ở đáy cũng có thể cản tuần hoàn, nên không nên xem nhẹ dù nó mềm hơn cáu.

Scale sits on the water side, soot on the gas side, and sludge settles at the bottom. Check the gas side first because it is cheaper to clean.

Lập hồ sơ cáu theo từng lần mở lòKeep a scale record for every opening

Mỗi lần dừng lò kiểm tra, hãy chụp ảnh cùng vị trí, ghi độ dày, màu và kết quả thử nhanh. Sau hai ba lần, nhà máy sẽ có một dòng thời gian cho biết lớp cáu dày lên nhanh hay chậm. Đây là căn cứ tốt hơn lịch tẩy cố định theo tháng, vì lò chạy nhiều ca hay nguồn nước đổi đều làm tốc độ tạo cáu thay đổi.

Photograph the same spots at each opening and log thickness, color and test results. A timeline beats a fixed cleaning calendar.