khinhietdienvuonglong@gmail.com
Hotline: 0967.960.906 - 0899.960.906 - 09.6789.1338
Đổi nhiên liệu lò hơi đốt than hay gom thêm than vào kho đang là câu hỏi thật của nhiều xưởng cuối năm 2026. Giá than Newcastle lên quanh 150 USD/tấn, cao nhất 2 năm, trong khi xuất khẩu than Indonesia tháng 9 xuống thấp nhất 5 năm.
- Hormuz không chở than, nhưng thiếu LNG đẩy nhà máy điện châu Á sang than, nên giá than bị kéo theo.
- Nguồn cung Indonesia eo hẹp vì hạn ngạch, sông cạn và vai trò chưa rõ của đơn vị giám sát mới.
- Mỗi 600 đồng/kg tăng thêm làm 1 tấn hơi đắt khoảng 88.500 đồng trong ví dụ của bài.
- Trữ thêm chỉ có lời khi giá tăng dự kiến lớn hơn tiền vốn, hao hụt và chi phí kho.
- Đổi nhiên liệu cần tính giá 1 tấn hơi, buồng đốt, kho, xử lý khói; không nên quyết bằng tin một tuần.
Vì sao chuyện ở Hormuz lại kéo giá than về tới xưởng lò hơi?
Eo biển Hormuz không phải tuyến chở than. Nhưng từ khi chiến sự bùng phát cuối tháng 2/2026, vận tải qua đây bị đình trệ nặng và tính đến đầu tháng 11 chưa trở lại bình thường. Theo Investing.com, lượng LNG qua Hormuz trong tháng 10 chỉ khoảng 30% so với trước chiến tranh.
Khi LNG khan, các nước mua ở châu Á chuyển một phần sản lượng điện sang than. Bloomberg Businessweek Việt Nam dẫn Cơ quan Năng lượng Quốc tế cho biết tiêu thụ than dự kiến đạt kỷ lục năm nay. Theo nhận định của Bank of America, giá than Newcastle đã tăng 40% trong năm, lên khoảng 150 USD/tấn, cao nhất 2 năm.
Phía nguồn cung cũng căng. Xuất khẩu than Indonesia tháng 9 xuống mức thấp nhất 5 năm theo DBX Commodities, do cắt hạn ngạch khai thác và mực nước sông thấp. Trung Quốc, nước khai thác và tiêu thụ khoảng một nửa lượng than thế giới, bị giảm sản lượng sau một vụ tai nạn và các đợt kiểm tra an toàn. Vai trò của đơn vị giám sát xuất khẩu mới tại Indonesia cũng từng khiến giới thương mại lo ngại, dù lãnh đạo đơn vị này nói sẽ chỉ giám sát giá.
Tin không hoàn toàn một chiều. Ngày 1/11, ngoại trưởng Iran nói đang thảo luận kế hoạch mở lại eo biển trong 2 ngày nếu các điều kiện được đáp ứng, trong khi các vụ tàu trúng thủy lôi vẫn xảy ra cùng ngày. Dự báo mùa đông ấm hơn ở nhiều khu vực châu Á cũng có thể làm giảm bớt nhu cầu. Vì vậy bài này không dự đoán giá, mà đưa ra cách tính để xưởng quyết định theo con số của mình.
Than cho lò hơi ở Việt Nam có nguồn nội địa và nhập khẩu, mức giá khác nhau theo loại và cự ly. TKV báo cáo tiêu thụ khoảng 39 triệu tấn trong 9 tháng, tăng 15,8%, cho thấy nhu cầu trong nước cũng không yếu. Xưởng cần hỏi thẳng nhà cung cấp: lô tới dùng nguồn nào, giá giữ đến ngày nào, thông số than có đổi không.
Tính tác động giá than theo từng tấn hơi
Bước đầu tiên là đổi giá than sang giá hơi. Trong bài dùng hơi 8 bar, nước cấp 30°C, tức khoảng 2.647 MJ cho 1 tấn hơi, than nhiệt trị 5.500 kcal/kg (khoảng 23 MJ/kg) và hiệu suất lò 78%.
Lượng than (kg/tấn hơi) = 2.647 ÷ (23 × 0,78) ≈ 148 kgThan thêm 600 đồng/kg → 148 × 600 ≈ 88.500 đồng/tấn hơi
| Giá than giả định | Tiền than/tấn hơi | Củi ẩm 30% tương đương | Viên nén tương đương |
|---|---|---|---|
| 2.400 đồng/kg | ≈ 354.000 đồng | ≈ 1.260 đồng/kg | ≈ 1.884 đồng/kg |
| 3.000 đồng/kg | ≈ 443.000 đồng | ≈ 1.575 đồng/kg | ≈ 2.354 đồng/kg |
| 3.600 đồng/kg | ≈ 531.000 đồng | ≈ 1.890 đồng/kg | ≈ 2.825 đồng/kg |
Ước tính lý thuyết. Giá than là giả định minh họa, không phải giá thị trường. Củi giả định 12,56 MJ/kg, hiệu suất 75%, 281 kg/tấn hơi; viên nén 17,6 MJ/kg, hiệu suất 80%, 188 kg/tấn hơi. Chưa tính nhân công, tro xỉ, cải tạo và xử lý khói. Không thay cho đo đạc tại nhà máy.
Ví dụ lò 5 tấn hơi/giờ
Lò 5 tấn hơi/giờ chạy tải 70%, 16 giờ/ngày, 26 ngày/tháng cho khoảng 1.456 tấn hơi/tháng và dùng khoảng 215 tấn than. Giá than tăng 600 đồng/kg làm chi phí tăng khoảng 129 triệu đồng/tháng. Đây là mức đủ lớn để ban giám đốc yêu cầu phương án, nhưng phương án phải đi từ con số của lò đang chạy, không từ tiêu đề báo.
Hiệu suất vẫn là đòn bẩy trước tiên. Nếu lò đang chỉ đạt thấp hơn mức 78% trong ví dụ, tiền mất do cáu cặn, tro bám, gió thừa có thể ngang mức tăng giá. Trước khi nghĩ đến đổi nhiên liệu, nên kiểm tra nhiệt độ khói, lượng cacbon chưa cháy trong xỉ và tình trạng bề mặt trao đổi nhiệt.
Trữ thêm than có lời không?
Trữ kho là một khoản đặt cược vào giá, nên cần biết rõ cái giá phải trả. Cũng lò trong ví dụ, mức tiêu thụ khoảng 8,3 tấn/ngày. Kho 10 ngày là khoảng 83 tấn, kho 30 ngày là khoảng 248 tấn.
Điểm hòa vốn (đồng/kg) = (Tiền vốn × lãi tháng × số tháng + chi phí kho + hao hụt) ÷ số kg trữ thêmTrữ thêm 165 tấn, 496 triệu đồng, lãi giả định 10%/năm, 3 tháng: tiền lãi ≈ 12,4 triệu đồng ≈ 75 đồng/kg
Như vậy chỉ riêng tiền lãi, giá than cần tăng hơn khoảng 75 đồng/kg sau 3 tháng thì lần trữ mới có lời. Con số thật sẽ cao hơn sau khi cộng thuê mặt bằng, bốc xếp, hao hụt khối lượng và suy giảm chất lượng. Phép tính này khá thuận lợi cho việc trữ nếu giá còn tăng, nhưng bị lỗ nếu giá quay đầu sau khi tình hình Hormuz dịu lại.
Khi nên trữ thêm
Nguồn cung thiếu chắc chắn, nhà cung cấp không cam kết lịch giao và dừng lò gây thiệt hại lớn hơn nhiều tiền than.
Khi không nên trữ quá nhiều
Vốn lưu động căng, kho ngoài trời, không che mưa, than dễ vỡ vụn hoặc nhiều bụi.
Ký hợp đồng thay vì chất đống
Giữ giá hoặc lịch giao theo tháng có thể giảm rủi ro mà không chôn vốn. Cần ghi rõ thông số và giá thay đổi thế nào.
Trộn nguồn than
Chỉ làm khi đã biết độ tro, chất bốc, nhiệt độ nóng chảy tro. Trộn tùy tiện dễ gây đóng xỉ trên ghi.
Tính ngày tồn thực
Tồn kho nên đo theo ngày chạy thực của lò, không theo số tấn trên phiếu. Nên kiểm kê lại định kỳ.
Nguyên nhân gốc
Rủi ro lớn nhất thường là phụ thuộc một nguồn. Khi có sẵn nguồn thứ hai đã đốt thử, nhà máy bớt phải trữ để đối phó.
Cách lập tồn kho theo tháng và lịch nhập đã có ở bài kế hoạch nhập và tồn kho than của VLB Boiler. Bài này tập trung vào câu hỏi kỹ thuật tiếp theo: nếu không muốn phụ thuộc than nữa thì lò có đổi được không.
Khi nào đổi nhiên liệu lò hơi đốt than là hợp lý?
Đổi nhiên liệu là quyết định nhiều năm, không nên làm vì giá của một quý. Nó hợp lý khi giá 1 tấn hơi sau khi cộng đủ chi phí vẫn thấp hơn rõ rệt, nguồn nhiên liệu thay thế ổn định, và lò chạy đủ giờ để thu hồi vốn cải tạo.
| Hạng mục cần kiểm tra | Vì sao quan trọng khi rời than |
|---|---|
| Buồng đốt và ghi | Sinh khối có nhiều chất bốc hơn, cần không gian và phân phối gió khác để cháy hết |
| Cấp liệu | Củi, dăm, trấu có thể tích lớn hơn nhiều so với than cùng nhiệt lượng |
| Quạt và đường khói | Nhiên liệu ẩm tạo nhiều khói hơn, quạt hút có thể không còn đủ |
| Công suất lò | Có lò giảm công suất khi đổi nhiên liệu; cần tính lại tấn hơi thực |
| Xử lý khói bụi | Giới hạn và đặc tính bụi khác nhau theo nhiên liệu, cần xem QCVN 19:2024/BTNMT |
| Kho và xe | Mặt bằng cho nhiên liệu ẩm, mái che, đường xe và phòng cháy |
- Lấy số liệu lò hiện tại: Ghi tấn than, tấn hơi, nhiệt độ khói, tro xỉ và mức tải theo ca trong ít nhất 2 tuần
- Khảo sát hiện trường: Kỹ thuật lò kiểm tra ghi, buồng đốt, cấp liệu, quạt, ống khói, mặt bằng kho
- Tính 3 phương án: Giữ than và tối ưu, đốt pha trộn, cải tạo đa nhiên liệu. Mỗi phương án có vốn, chi phí 1 tấn hơi và rủi ro
- Đốt thử có kiểm soát: Khi kết cấu cho phép, đốt thử có theo dõi áp suất, khói, tro xỉ và nhờ đo khí thải khi cần
- Cải tạo và bàn giao: Thi công theo phương án duyệt, chỉnh đốt, đào tạo tổ vận hành, cập nhật quy trình và hồ sơ cần thiết
Ảnh hiện trường của đội kỹ thuật Vương Long, chỉ minh họa cho nội dung bài.
Thực tế không phải chọn một trong hai. Nhiều xưởng có thể giữ than làm nguồn chính và chuẩn bị sẵn khả năng đốt pha sinh khối khi giá lệch nhiều. Lò ghi xích của Vương Long Boiler được giới thiệu tại trang lò hơi ghi xích, còn các yêu cầu khí thải với than có trong bài về lò hơi đốt than và QCVN 19:2024. Nguồn sinh khối cũng đang căng theo thị trường dăm xuất khẩu, nên cần tính cả rủi ro đó.
Nghĩa Lò Hơi lưu ý từ hiện trườngTôi không khuyên ai đổi lò chỉ vì đọc tin Hormuz. Tin chiến sự có thể đổi trong vài ngày, còn cải tạo lò là việc của nhiều năm. Điều làm được ngay là ghi lại kg than cho mỗi tấn hơi và kiểm tra lò đang mất nhiệt ở đâu.
Trước khi ký cải tạo, tôi muốn thấy mặt bằng kho, đường xe và người vận hành. Lò đổi nhiên liệu thành công hay không nhiều khi nằm ở chỗ chứa nhiên liệu và tay nghề đốt, chứ không riêng ở bản vẽ.
An toàn khi tăng tồn kho than
Than chất nhiều hơn bình thường kéo theo rủi ro mới. Đống than có thể tự sinh nhiệt do oxy hóa, nhất là than nhiều bụi, đống cao, bị ẩm một phần hoặc để lâu. Nguyên tắc cơ bản là lô cũ dùng trước, không chất sát tường nhà lò, tách theo lô, có lối xe chữa cháy và đo nhiệt độ bên trong đống định kỳ.
An toàn: Không dùng nước phun tùy tiện vào đống than đang âm ỉ sâu bên trong khi chưa có phương án, vì có thể tạo hơi nóng và làm than sụp. Không đi trên đống than khi nghi có khoang rỗng cháy ngầm. Khi đổi nhiên liệu, không cấp nhiên liệu mới vào buồng đốt đang nghẹt hoặc đang thiếu gió, và không bỏ qua thiết bị an toàn của lò.
Checklist cho chủ xưởng đốt than trong tháng 11
- Có số kg than/tấn hơi của 4 tuần gần nhất
- Đã có phiếu thông số than: nhiệt trị, ẩm, tro, chất bốc, lưu huỳnh
- Đã hỏi nhà cung cấp về nguồn, lịch giao và giá giữ đến khi nào
- Biết số ngày tồn thực theo mức chạy hiện tại
- Đã tính điểm hòa vốn nếu trữ thêm
- Đã có nguồn than hoặc nhiên liệu thứ hai đã đốt thử
- Kho than có che mưa, tách lô, lối chữa cháy và đo nhiệt độ
- Đã có khảo sát kỹ thuật trước khi quyết định đổi nhiên liệu
Trong giai đoạn tin tức đổi từng ngày, phương án tốt thường là phương án còn đường lui: giữ đủ kho an toàn, tối ưu lò đang chạy, chuẩn bị số liệu cho bước cải tạo. Khi thị trường chuyển hướng, nhà máy đã sẵn sàng thay vì phải phản ứng trong vội vã.
Eo biển Hormuz có liên quan gì đến giá than cho lò hơi?
Xưởng đốt than nên trữ kho bao nhiêu ngày?
Lò hơi đốt than có đổi sang đốt củi hoặc biomass được không?
Để than lâu trong kho có bị mất nhiệt không?
Giá than bao nhiêu thì nên chuyển sang củi?
Trực tiếp khảo sát, lắp đặt và xử lý sự cố lò hơi tại nhà máy. Tư vấn kỹ thuật miễn phí qua Hotline/Zalo 09 6789 1338 (Mr. Nghĩa).
Trữ than hay đổi nhiên liệu? Vương Long Boiler tính cùng nhà máy
Gửi loại than, mức tiêu thụ và thông số lò. Nghĩa Lò Hơi cùng đội kỹ thuật Vương Long Boiler sẽ xem lò có đổi được nhiên liệu hay không và cần cải tạo những gì.
khinhietdienvuonglong@gmail.com · congnghelohoi@gmail.com · Xem bản đồ →
Tham khảo: Investing.com, nhận định của Bank of America về giá than, 31/10/2026; Bloomberg Businessweek Việt Nam, than Indonesia, 28/9/2026; VnEconomy, nguồn cung than châu Á, 14/10/2026; Investing.com, LNG qua Hormuz, 1/11/2026; Investing.com, đề xuất mở lại Hormuz, 1/11/2026; Tạp chí Công Thương, TKV 9 tháng 2026. QCVN 19:2024/BTNMT về khí thải công nghiệp. Xem thêm bài toán hoàn vốn khi chuyển đổi lò.
