Lò hơi đốt củi băm chạy tốt nhờ dăm đều và cấp liệu ổn định. Nhưng có lô dăm nhìn rất đẹp mà lửa nơi cháy quá, nơi cháy thiếu, áp dao động cả ca, tổ lò chỉnh hoài mà vẫn không ổn.
- Lò hơi đốt củi băm dễ lệch lửa khi cỡ dăm, độ ẩm, bụi mịn và tạp chất thay đổi theo từng xe.
- Dăm dài gây kẹt, cấp liệu ngắt quãng. Bụi mịn phủ ghi, cản gió và dễ bay theo khói.
- Độ ẩm từ 25% lên 55% có thể làm lượng dăm cho 1 tấn hơi tăng gần gấp đôi theo ước tính.
- Đừng chỉ chỉnh quạt. Hãy xem lô dăm trước, cấp liệu thứ hai, gió sau cùng.
- Trộn dăm ẩm với dăm khô phải có cách, nếu không sẽ thành từng đợt lửa khác nhau.
Lò hơi đốt củi băm lệch lửa: vấn đề bắt đầu từ đâu?
Xe dăm về tới cổng, nhìn màu sáng, không đất, ai cũng gật gù. Qua ca sau, tổ lò báo bên trái ghi lửa mạnh, bên phải một lớp chưa cháy, áp hụt lúc dây chuyền đang cần hơi nhất. Người ta chỉnh quạt, chỉnh tốc độ cấp liệu, chỉnh hoài mà không ổn được lâu.
Điều mắt thường không thấy là dăm không đồng đều. Một xe dăm có thể lẫn dăm khô ngoài mặt và dăm ướt trong lòng, có mảnh dài, có bụi mịn. Với lò hơi đốt củi băm, nhiên liệu rơi xuống ghi liên tục nên mọi khác biệt đều hiện ngay thành khác biệt của lửa.
Đó là lý do cùng một lò, cùng tổ vận hành, có tuần chạy rất ngon, có tuần lại mệt. Trước khi kết luận lò yếu hay thợ kém, hãy xem lại nhiên liệu đang vào buồng đốt.
5 nhóm nguyên nhân khiến lửa không đều
Cỡ dăm không đồng đều
Mảnh lớn cần nhiều thời gian cháy, mảnh nhỏ cháy rất nhanh. Hai loại nằm chung trên ghi làm lửa đầu nhanh, cuối còn sót than.
Độ ẩm lệch giữa các lô
Dăm ướt phải mất nhiệt để làm khô trước khi cháy. Độ ẩm đổi theo xe thì áp cũng dao động theo xe.
Bụi mịn nhiều
Bụi lấp khe ghi, cản gió sơ cấp, tạo vệt cháy không đều và bay theo khói vào cyclone.
Mảnh dài, vật lạ
Gây kẹt vít tải, tắc phễu, làm lò luân phiên thiếu liệu rồi thừa liệu.
Đất cát, tạp chất
Tăng tro, dễ kết xỉ trên ghi, bịt lỗ gió. Khu vực đó cháy yếu dần.
Nguyên nhân gốc
Không đo đạc nhiên liệu khi nhận. Không có số thì mọi tranh luận giữa bên mua và tổ lò đều chỉ là cảm giác.
Khi có vấn đề ở đường cấp liệu, xem thêm hệ thống cấp liệu tự động cho lò hơi biomass để hiểu các phần của một tuyến cấp liệu.
Vì sao máy băm cũng là một phần của lò hơi
Nhiều nhà máy mua dăm ngoài nên coi máy băm là chuyện của nhà cung cấp. Thực tế, dao mòn hay tốc độ sai thì dăm sẽ nát bụi hoặc dài bất thường. Tài liệu của Forest Research (Anh) cũng nêu rằng đầu gỗ ngắn khi qua trục cán dễ xoay ngang và tạo mảnh quá khổ, cần bảo dưỡng dao, đế và sàng để giữ cỡ dăm ổn định. Nếu tự băm tại nhà máy, hãy coi việc này như bảo trì một thiết bị chính.
Vì sao chỉnh quạt không giải quyết được
Khi lửa lệch, phản xạ đầu tiên là tăng gió. Gió nhiều hơn có thể làm lửa sáng lên, nhưng cũng thổi bụi mịn đi, làm nguội buồng đốt và mang nhiệt ra ống khói. Gió chỉ chỉnh được sau khi lớp liệu trên ghi đã ổn định. Nếu lớp liệu chỗ dày chỗ mỏng, gió sẽ đi vào chỗ mỏng và bỏ qua chỗ dày.
Tự tính: độ ẩm làm lò hơi đốt củi băm tốn thêm bao nhiêu?
Gỗ tươi thường có độ ẩm khoảng 50–60% theo khối lượng ướt. Một lô dăm mới băm và một lô để khô có thể khác nhau rất nhiều về nhiệt, dù cân nặng trên phiếu như nhau.
Nhiệt trị (MJ/kg) ≈ 18,5 × (1 − w) − 2,44 × ww là độ ẩm theo khối lượng ướt. Giả định gỗ khô 18,5 MJ/kg, hiệu suất 75%, hơi 8 bar, nước cấp 30°C.
| Độ ẩm | Nhiệt trị | Dăm cho 1 tấn hơi | So sánh |
|---|---|---|---|
| 25% | ≈ 13,3 MJ/kg | ≈ 266 kg | |
| 35% | ≈ 11,2 MJ/kg | ≈ 316 kg | |
| 45% | ≈ 9,1 MJ/kg | ≈ 389 kg | |
| 55% | ≈ 7,0 MJ/kg | ≈ 506 kg |
Số liệu là ước tính lý thuyết theo giả định, không thay cho đo đạc và hồ sơ thực tế của nhà máy.
Nhìn vào bảng, nếu mua dăm theo tấn mà không đo ẩm, một lô 55% có thể khiến lò đốt gần gấp đôi khối lượng so với lô 25% để ra cùng một tấn hơi. Chưa kể dăm quá ẩm còn làm buồng đốt nguội, công suất tụt. Muốn so sánh tiền, có thể làm theo bài quy nhiệt trị về giá 1 tấn hơi.
Thể tích cũng là một điểm dễ bỏ qua
Dăm rời có khối lượng thể tích khoảng 200–400 kg/m³, nghĩa là một tấn có thể chiếm 2,5–5 m³. Khi chuyển từ củi cây sang củi băm, phễu, băng tải và kho chứa phải tính theo thể tích này, nếu không lò sẽ thiếu liệu lúc cao điểm dù kho vẫn còn hàng.
Tôi hay bảo anh em đừng tin mắt khi nhìn mặt xe dăm. Hãy lấy mẫu ở giữa xe, cân trước và sau khi sấy, số sẽ nói rõ hơn cảm giác của cả tổ.
Nếu phải dùng cả dăm ướt lẫn dăm khô, nên trộn đều từ bãi, đừng để lò chạy từng đợt khác nhau.
Ghi ngày và xe nhiên liệu vào sổ lò. Khi áp dao động, anh em biết ngay nó ứng với lô nào.
An toàn: Khi dăm kẹt vít tải, phải cắt điện, khóa nguồn và có người canh trước khi thò tay hay dụng cụ vào. Không mở cửa buồng đốt khi lửa đang mạnh và không đứng đối diện cửa. Dăm chất đống lớn có thể tự nóng, nên phải có phương án phòng cháy cho kho nhiên liệu và phễu cấp liệu.
Đọc nhanh bệnh ngay trên ghi
Lửa mạnh ở đầu, cuối ghi còn than đen: thường do dăm nhỏ cháy quá nhanh, mảnh lớn chưa kịp cháy hết. Nên xem lại cỡ dăm trước khi tăng tốc độ ghi hay tăng gió.
Một bên ghi lửa yếu kéo dài: thường do liệu rơi lệch từ đường cấp, lỗ gió bị bịt hoặc xỉ đóng một mảng. Việc này cần kiểm tra khi dừng lò, không sửa bằng cách đẩy gió.
Áp tụt theo từng đợt ngắn: thường do cấp liệu ngắt quãng, mảnh dài kẹt ở cửa phễu rồi bất ngờ rơi xuống. Nhìn vào điểm chuyển liệu trong vài phút sẽ thấy rõ hơn ngồi xem đồng hồ áp.
Khói trắng đục khi đổi lô dăm: thường do dăm ẩm hơn lô trước, nước bốc hơi nhiều. Cần giảm nhịp cấp liệu hoặc trộn với lô khô hơn, tránh đổ tăng liệu quá nhanh làm lửa tắt.
Kiểm tra dăm ngay tại xưởng
Việc kiểm tra khi nhận hàng có trong bài của VLB Boiler ở cuối trang. Phần này chỉ nói đến việc tổ lò có thể làm khi lửa đã lệch, với dụng cụ đơn giản.
- Lấy mẫu đúng chỗ: Lấy ở nhiều vị trí, gồm cả phần giữa đống, trộn đều rồi chia phần.
- Tách 3 nhóm: Dùng rổ hoặc lưới để tách bụi mịn, dăm đúng cỡ, mảnh quá khổ, rồi cân từng nhóm.
- Đo ẩm: Dùng máy đo hoặc cân trước và sau khi sấy mẫu tới khi khối lượng không đổi.
- So với lửa: Ghi kết quả cùng thời điểm lò chạy tốt và chạy kém.
- Chỉnh từ gốc: Điều chỉnh lô nhận, cách trộn, rồi mới chỉnh cấp liệu và gió.
Quy trình xử lý của Vương Long Boiler
Khi nhà máy gọi vì lò hơi đốt củi băm chạy không ổn, đội kỹ thuật thường đi theo thứ tự sau: xem nhiên liệu, xem tuyến cấp liệu, xem ghi và gió, rồi mới đề xuất cải tạo nếu cần.
- Khảo sát khi lò đang chạy: Quan sát lửa, áp, khói, ghi nhận tình trạng cấp liệu.
- Xem nhiên liệu: Xem bãi, kho, lô đang dùng và cách trộn.
- Kiểm tra tuyến cấp liệu: Phễu, vít tải, băng tải, điểm kẹt.
- Kiểm tra ghi và gió: Lỗ gió, quạt, lớp liệu, xỉ trên ghi khi dừng lò.
- Đề xuất: Phân ra việc tổ lò tự làm được và việc cần sửa chữa, cải tạo.
Ảnh hiện trường của đội kỹ thuật Vương Long, chỉ minh họa cho nội dung bài.
Ảnh hiện trường của đội kỹ thuật Vương Long.
Với gần 20 năm làm lò hơi, Vương Long Boiler luôn hỏi kỹ nhiên liệu thật trước khi tính công suất. Khi nhà máy muốn đầu tư lò mới, bài chọn công suất lò hơi đốt củi theo tấn hơi sẽ giúp anh chị tính đúng từ đầu.
Checklist 8 việc cho nhà máy đốt củi băm
- Có lấy mẫu và đo ẩm khi nhận từng xe.
- Có ghi lại nguồn dăm và ngày nhận.
- Kho có mái, không để dăm hứng mưa.
- Dùng dăm cũ trước, tránh đống lâu ngày tự nóng.
- Trộn đều khi phải dùng hai nguồn dăm khác độ ẩm.
- Vệ sinh phễu, vít tải và lỗ gió ghi theo lịch.
- Ghi vị trí lửa yếu trên ghi vào sổ ca.
- Có phương án phòng cháy cho kho và phễu cấp liệu.
Dăm đẹp chưa chắc là dăm tốt. Với lò hơi đốt củi băm, cái cần là một nguồn nhiên liệu ổn định theo số đo, còn tổ lò sẽ làm phần việc còn lại nhẹ hơn rất nhiều.
Lò hơi đốt củi băm khác gì lò đốt củi cây?
Dăm gỗ độ ẩm bao nhiêu là dùng được?
Tại sao dăm làm kẹt vít tải?
Đốt dăm có cần đổi ghi lò không?
Đống dăm trong kho có nguy cơ gì?
Để Vương Long Boiler xem lại dăm, cấp liệu và gió của lò
Gọi đội kỹ thuật để hẹn khảo sát lò đang chạy, ghi thông số và tìm đúng điểm gây lệch lửa.
khinhietdienvuonglong@gmail.com · congnghelohoi@gmail.com · Xem bản đồ →
Tham khảo: Forest Research (Anh), Woodfuel processing: độ ẩm gỗ tươi, yêu cầu cỡ dăm với vít tải, rủi ro đống dăm. Công thức nhiệt trị theo độ ẩm là gần đúng. Số liệu là ước tính theo giả định, không thay cho đo đạc thực tế.












