Ống thủy lò hơi bị mờ, nghẹt, báo sai mực nước: cách thông rửa và thay kính

Vai trò của ống thủy lò hơi

Ống thủy (còn gọi là kính thủy, ống thủy sáng) được lắp hai đầu thông với bao hơi: đầu trên thông khoang hơi, đầu dưới thông khoang nước. Theo nguyên lý bình thông nhau, mực nước trong ống bằng mực nước trong bao hơi. Thợ lò dựa vào ống thủy để điều chỉnh cấp nước, biết lúc nào nước thấp nguy hiểm, lúc nào nước quá cao làm hơi ướt cuốn nước vào đường ống.

Vì tầm quan trọng đó, quy chuẩn an toàn lò hơi thường yêu cầu lò có tối thiểu hai thiết bị chỉ mức nước làm việc độc lập, có vạch đánh dấu mức nước thấp nhất và cao nhất cho phép, được chiếu sáng đủ để đọc. Nếu một ống thủy hỏng, ống còn lại vẫn đảm bảo thợ lò không bị “mù”.

Ảnh thực tế

Dấu hiệu ống thủy lò hơi báo sai mực nước

Ống thủy vỡ thì ai cũng thấy. Nguy hiểm hơn là ống thủy vẫn còn nguyên nhưng báo sai, vì thợ lò vẫn tin vào nó. Những dấu hiệu sau cần được coi là báo động:

• Mực nước đứng im, không dao động nhẹ theo nhịp sôi như bình thường.
• Hai ống thủy trên cùng lò chỉ hai mức khác nhau rõ rệt.
• Mực nước không thay đổi khi bơm cấp chạy hoặc dừng, khi xả đáy.
• Nước trong ống đục, có cặn, vệt bẩn bám làm khó nhận ra vạch mực nước.
• Sau khi thông rửa, mực nước hồi lại rất chậm hoặc không về mức cũ.
• Ống thủy luôn đầy nước hoặc luôn trống dù lò đang vận hành bình thường.

Khi nghi ngờ, việc đầu tiên là thông rửa ống thủy và đối chiếu với ống thủy thứ hai, van thử mức nước (nếu có), tín hiệu bảo vệ mực nước tự động. Tuyệt đối không cấp nước ồ ạt vào lò khi chưa biết chắc mực nước thực tế; trong tình huống nghi cạn nước nghiêm trọng, phải làm theo quy trình xử lý sự cố của lò (thường là ngừng cấp nhiên liệu, dừng lò) chứ không phải cấp nước ngay.

Nguyên nhân ống thủy mờ, nghẹt, vỡ

Phần lớn nguyên nhân bắt nguồn từ chất lượng nước. Một ống thủy hay mờ, hay nghẹt là lời nhắc kiểm tra lại hệ thống xử lý nước cấp và chế độ xả đáy, chứ không chỉ là chuyện thay kính.

Ống thủy, van và bảo vệ mực nước phải được kiểm tra cùng nhau.

Cách thông rửa ống thủy lò hơi đúng thứ tự

Thông rửa ống thủy là thổi hơi và nước qua các đường thông để đẩy cặn ra, đồng thời kiểm tra các van và đường thông còn thông suốt. Thứ tự thao tác đúng giúp kiểm tra được từng phía và tránh sốc nhiệt cho kính.

1. Chuẩn bịĐeo găng, kính bảo hộ, đứng lệch khỏi phía trước kính. Kiểm tra đường xả của ống thủy dẫn về nơi an toàn.
2. Mở van xảMở van xả dưới ống thủy: hơi và nước cùng xả ra, mực nước trong ống tụt xuống.
3. Thổi phía hơiĐóng van nước, để van hơi mở: chỉ hơi thổi qua ống ra van xả. Hơi xả mạnh là đường thông phía hơi tốt. Giữ vài giây rồi mở lại van nước.
4. Thổi phía nướcĐóng van hơi, để van nước mở: nước nóng từ lò thổi ra van xả. Nước xả mạnh là đường thông phía nước tốt. Giữ vài giây rồi mở lại van hơi.
5. Đóng van xả, quan sátĐóng van xả, để cả van hơi và van nước mở hết. Mực nước phải dâng nhanh trở lại đúng mức cũ và dao động nhẹ. Nếu hồi chậm hoặc không về, lặp lại hoặc báo kiểm tra.
6. Đối chiếu, ghi sổSo với ống thủy thứ hai, ghi giờ thông rửa và tình trạng vào sổ vận hành ca.

Mỗi lần mở van chỉ nên thao tác dứt khoát trong vài giây, không xả kéo dài làm hao nước và gây sốc nhiệt. Thứ tự chi tiết, số lần thông rửa mỗi ca nên được ghi trong quy trình vận hành của từng lò, phù hợp với thiết kế van ống thủy mà lò đang dùng.

Nghĩa Lò Hơi lưu ý từ hiện trường

Mình gặp không ít ca thợ lò mới chỉ mở van xả rồi đóng lại, gọi là “đã thông ống thủy”. Làm vậy không biết phía nào đang nghẹt. Anh em vận hành nhớ giúp mình: thổi riêng phía hơi, thổi riêng phía nước, rồi nhìn mực nước rung lại mới yên tâm.

Nếu mở xả mà phía nào xả yếu, báo ngay để dừng kiểm tra, đừng để đến khi kính mờ hẳn mới xử lý.

Thay kính ống thủy lò hơi an toàn

1. Xác nhận ống thủy còn lại tin cậyLò phải còn ống thủy thứ hai làm việc tốt; nếu không, phải dừng lò trước khi thay.
2. Cô lập và xả ápĐóng chặt van hơi, van nước ống thủy; mở van xả để hết áp trong ống; chờ kính và thân van nguội.
3. Tháo kính cũ, vệ sinhTháo kính, gioăng cũ, làm sạch mặt tựa, kiểm tra ren, lỗ thông, thân van; thay van nếu kẹt, rò.
4. Lắp kính mới đúng loạiDùng kính và gioăng đúng chủng loại, kích thước, cấp áp suất; siết đều, đúng lực theo hướng dẫn.
5. Hâm nóng từ từMở hé van hơi cho kính nóng dần, sau đó mở van nước, rồi mở hết; kiểm tra rò và quan sát mực nước.

Loại kính cụ thể phải theo thiết kế của nhà chế tạo lò và cấp áp suất làm việc. Khi thay, nên ghi ngày thay, loại kính vào sổ để theo dõi tuổi thọ, từ đó biết nước lò đang ăn mòn nhanh hay chậm.

Ống thủy và bảo vệ mực nước tự động khác nhau thế nào

Nhiều lò hiện đại có thêm bảo vệ mực nước tự động: điện cực, phao từ hoặc cảm biến mức gắn trên bình đo, nối về tủ điện. Khi nước xuống mức thấp, hệ thống tự cắt đầu đốt hoặc quạt, bật còi báo; khi nước cao, có thể dừng bơm cấp. Thiết bị này giúp phản ứng nhanh hơn con người, nhất là ca đêm. Nhưng nó cũng có thể nghẹt cặn, kẹt phao, hỏng điện cực giống như ống thủy, và khi hỏng thì im lặng.

Vì vậy hai lớp phải kiểm tra chéo nhau: ống thủy cho thợ lò thấy trực tiếp mực nước, bảo vệ tự động cắt lò khi con người lơ là. Mỗi ngày nên thử bảo vệ mực nước thấp theo đúng quy trình được duyệt của lò (ví dụ xả bình đo để mực nước hạ xuống, xác nhận còi báo và đầu đốt bị cắt), ghi kết quả vào sổ. Không được nối tắt, vô hiệu hóa bảo vệ mực nước để lò chạy cho qua ca, đây là vi phạm an toàn nghiêm trọng.

Hai lớp an toàn: nhìn bằng mắt qua ống thủy và cắt lò tự động.

Sai lầm thường gặp của tổ vận hành

• Chỉ mở van xả rồi đóng, không thổi riêng từng phía nên không biết phía nào nghẹt.
• Để van hơi hoặc van nước ống thủy mở không hết, mực nước hiển thị chậm hoặc sai.
• Dùng tạm kính sai kích thước, gioăng tự cắt từ vật liệu không chịu nhiệt.
• Bỏ đèn chiếu sáng ống thủy hỏng nhiều ngày, ca đêm đọc mực nước theo cảm tính.
• Không ghi sổ, ca sau không biết ca trước đã thông rửa hay chưa, có bất thường gì.

Lịch kiểm tra ống thủy và thiết bị chỉ mức nước

• Mỗi ca: thông rửa ống thủy, đối chiếu hai ống thủy, kiểm tra đèn chiếu sáng ống thủy.
• Mỗi ngày: thử bảo vệ mực nước thấp theo quy trình (nếu lò có), ghi kết quả.
• Mỗi tuần: kiểm tra rò rỉ tại gioăng, van ống thủy; vệ sinh mặt ngoài kính.
• Mỗi lần dừng lò: kiểm tra lỗ thông, thân van, thay gioăng, kính mờ.
• Hằng năm và khi kiểm định: đánh giá toàn bộ thiết bị chỉ mức nước, bảo vệ mực nước cùng các thiết bị an toàn khác.

Ống thủy là thiết bị nhỏ, rẻ, nhưng gắn với rủi ro lớn nhất của lò hơi là cạn nước. Một tổ vận hành có thói quen thông rửa đúng, ghi sổ đều và báo ngay khi ống thủy bất thường đã loại bỏ được phần lớn nguy cơ. Khi cần, Vương Long Boiler hỗ trợ kiểm tra, thay thế ống thủy, van, bảo vệ mực nước và đào tạo thợ vận hành tại nhà máy.

Câu hỏi thường gặp

Tác giả bài viết

Nghĩa Lò Hơi

Chuyên gia thiết bị áp lực, Vương Long Group

Hơn 10 năm thực chiếnLò hơi công nghiệpAn toàn thiết bị áp lực

Trực tiếp khảo sát, lắp đặt và xử lý sự cố lò hơi tại nhà máy. Tư vấn kỹ thuật miễn phí qua Hotline/Zalo 09 6789 1338 (Mr. Nghĩa).

Xem thêm trên hệ thống Vương Long Group