Khảo sát hệ thống hơi tại Đồng Nai: Tìm chỗ mất hơi trước khi bỏ tiền sửa

1. Khảo sát hệ thống hơi tại Đồng Nai là gì, khác khảo sát lò ở đâu?

Nhiều nhà máy ở Đồng Nai gọi kỹ thuật đến “xem lò” khi thấy thiếu hơi hoặc tốn củi. Nhưng rất nhiều trường hợp, lò hơi vẫn làm đúng việc của nó: đủ áp, đủ lượng hơi ở đầu ra. Hơi bị mất trên đường đi – qua những đoạn ống không bảo ôn, những bẫy hơi kẹt mở, những mặt bích xì nhẹ không ai để ý, hay đơn giản là nước ngưng còn nóng bị xả thẳng ra cống. Khảo sát hệ thống hơi là việc đi theo dòng hơi, từ ống góp của lò đến từng máy dùng hơi, để tìm và định lượng những chỗ mất đó.

Khác với khảo sát lò (xem buồng đốt, ống lửa, nhiên liệu, quạt, khí thải), khảo sát hệ thống hơi tập trung vào phần “sau lò”: tuyến ống chính, ống nhánh, van, bẫy hơi, bảo ôn, hệ thu hồi nước ngưng và cách thiết bị dùng hơi. Hai việc bổ sung cho nhau; nhà máy nào đã được khảo sát lò thì nên làm tiếp phần hệ thống hơi để có bức tranh đầy đủ.

Ảnh thực tế

2. Khi nào nhà máy ở Đồng Nai nên khảo sát hệ thống hơi?

Đồng Nai có nhiều khu công nghiệp lâu năm như Biên Hòa, Amata, Loteco, Nhơn Trạch, Hố Nai, Sông Mây; nhiều nhà máy ở đây có tuyến ống hơi lắp từ mười, mười lăm năm trước, mở rộng thêm nhánh qua từng giai đoạn. Đó chính là kiểu hệ thống hay có ống nhánh “chết” còn mang hơi, bảo ôn bong tróc và bẫy hơi đủ loại hãng – những nơi khảo sát thường tìm ra nhiều điểm mất nhất.

3. Khảo sát hệ thống hơi gồm những hạng mục nào?

Nếu nhà máy có đồng hồ đo lưu lượng hơi, số liệu đồng hồ được đối chiếu với lượng nhiên liệu đốt trong cùng thời gian để ra suất tiêu hao thực tế. Không có đồng hồ, kỹ sư ước tính qua lượng nước cấp bổ sung và nhu cầu của từng thiết bị.

Lưu ý: khảo sát dùng các phép đo nhanh tại hiện trường, số liệu thất thoát là ước tính kỹ thuật để xếp ưu tiên, không thay cho đo kiểm có thiết bị chuyên dụng khi cần nghiệm thu hoặc tính toán đầu tư lớn.

Ảnh hiện trường của đội kỹ thuật Vương Long Boiler, dùng minh họa cho nội dung bài.

Một lỗ nhỏ mất bao nhiêu hơi?

Theo công thức Napier cho hơi thoát qua lỗ, ở khoảng 7 bar, lỗ 1 mm mất khoảng 2 kg hơi/giờ, lỗ 3 mm khoảng 18 kg/h, lỗ 5 mm khoảng 49 kg/h (số tham khảo). Nếu nhà máy chạy 8.000 giờ/năm, một lỗ 3 mm đã mất khoảng 144 tấn hơi/năm – tương đương khoảng 37 tấn củi (giả định củi 3.000 kcal/kg, lò hiệu suất 80%). Đây là ước tính lý thuyết theo giả định, nhưng đủ cho thấy vì sao vài chục điểm xì nhỏ cộng lại thành một khoản lớn.

4. Quy trình khảo sát 5 bước của Vương Long Boiler

1. Lấy thông tin trướcNhà máy gửi công suất lò, áp suất làm việc, danh sách thiết bị dùng hơi, lượng nhiên liệu mỗi tháng và bản vẽ tuyến ống (nếu có).
2. Đi tuyến khi nhà máy đang chạyKỹ sư đi từ ống góp lò đến từng thiết bị, đo áp suất, nhiệt độ vỏ ống, kiểm tra bẫy hơi, van và điểm xả trong lúc hệ thống có tải.
3. Đánh dấu lên sơ đồMỗi điểm hỏng được chụp ảnh, ghi vị trí, mức độ và ước tính lượng hơi mất.
4. Đối chiếu số liệuSo tổng thất thoát ước tính với lượng nhiên liệu đốt thực tế để kiểm tra chéo, tránh thổi phồng.
5. Báo cáo và xếp ưu tiênĐề xuất sửa theo thứ tự: an toàn trước, rồi tới hạng mục chi phí thấp – tiết kiệm nhiều – thời gian hoàn vốn ngắn.

Ảnh hiện trường của đội kỹ thuật Vương Long Boiler.

5. Sau khảo sát, nhà máy nhận được gì?

• Sơ đồ tuyến hơi có đánh dấu từng điểm: bẫy hỏng, đoạn thiếu bảo ôn, điểm xì, chỗ đọng nước ngưng.
• Bảng ước tính thất thoát theo từng nhóm: rò rỉ, bẫy hơi, bảo ôn, nước ngưng xả bỏ – quy ra kg hơi/h và lượng nhiên liệu tương đương (tham khảo).
• Danh sách việc cần làm xếp theo ưu tiên: việc tổ bảo trì nhà máy tự làm được ngay, việc cần dừng tuyến, việc cần đầu tư.
• Đề xuất hạng mục dịch vụ nếu nhà máy cần: thay bẫy hơi theo sơ đồ, bảo ôn lại đường ống, lắp hệ thu hồi nước ngưng, lắp đồng hồ lưu lượng hơi, hướng dẫn tổ vận hành kiểm tra định kỳ.

Nhà máy không bắt buộc phải thuê Vương Long Boiler làm phần sửa chữa sau khảo sát. Báo cáo được viết để tổ kỹ thuật nhà máy đọc hiểu và tự triển khai những phần làm được; phần nào cần đội thi công chuyên về đường ống hơi thì Vương Long Boiler báo giá riêng.

Nghĩa Lò Hơi lưu ý từ hiện trường

Tôi đã đi nhiều nhà máy mà câu đầu tiên chủ xưởng nói là “chắc lò yếu rồi, mua lò mới”. Đi hết một vòng tuyến ống, chúng tôi đếm được cả chục bẫy hơi xì liên tục, một đoạn ống chính dài cả chục mét không bảo ôn, nước ngưng của dãy máy sấy chảy thẳng ra mương. Sửa mấy chỗ đó xong, lò cũ lại dư hơi.

Lời khuyên của tôi: trước khi tính chuyện mua lò lớn hơn, hãy bỏ một buổi đi tuyến hơi cùng kỹ sư. Đó là khoản chi nhỏ nhất mà nhiều khi giúp nhà máy tránh được khoản đầu tư lớn nhất.

6. Thời gian và chi phí khảo sát phụ thuộc vào gì?

Vương Long Boiler không đưa một mức giá chung cho mọi nhà máy, vì khối lượng khảo sát khác nhau rất nhiều. Những yếu tố quyết định thời gian và chi phí gồm:

• Số thiết bị dùng hơi và chiều dài tuyến ống: xưởng 3–4 máy khác hẳn nhà máy có vài chục điểm dùng hơi trên nhiều dãy nhà.
• Nhà máy có bản vẽ tuyến ống hay chưa: chưa có thì phải dựng sơ đồ tại chỗ, mất thêm thời gian.
• Thời điểm khảo sát: nên khảo sát khi nhà máy đang chạy tải bình thường mới đo được tổn thất thật; nếu chỉ vào được giờ nghỉ, một số phép đo phải hẹn lại.
• Phạm vi: chỉ hệ thống hơi, hay kết hợp kiểm tra lò, nước cấp, nhiên liệu.
• Vị trí nhà máy: các KCN Biên Hòa, Nhơn Trạch, Long Thành, Trảng Bom gần TP.HCM nên đi về trong ngày thuận tiện; địa bàn xa hơn trong tỉnh sẽ sắp lịch theo tuyến.

Vương Long Boiler đã có các công trình lò hơi ở Đồng Nai, ví dụ thi công hệ thống lò hơi đốt củi 4 tấn/giờ cho nhà máy sấy gỗ tại Đồng Nai, và dịch vụ vệ sinh lò hơi tại Đồng Nai. Muốn tìm hiểu thêm cách hơi mất qua tụt áp đường ống, anh chị có thể đọc bài tổn thất áp đường ống hơi.

7. Checklist chuẩn bị trước buổi khảo sát

• Công suất, áp suất làm việc của lò và áp suất cần ở từng thiết bị.
• Danh sách thiết bị dùng hơi, giờ chạy, ca chạy.
• Lượng nhiên liệu đốt mỗi tháng (củi, viên nén, dầu…) của 2–3 tháng gần nhất.
• Bản vẽ hoặc ảnh chụp tuyến ống (nếu có).
• Người của tổ bảo trì đi cùng để chỉ tuyến và ghi nhận.
• Lối đi an toàn tới các đoạn ống trên cao, giàn ống.

Câu hỏi thường gặp

Tác giả bài viết

Nghĩa Lò Hơi

Chuyên gia thiết bị áp lực, Vương Long Group

Hơn 10 năm thực chiếnLò hơi công nghiệpAn toàn thiết bị áp lực

Trực tiếp khảo sát, lắp đặt và xử lý sự cố lò hơi tại nhà máy. Tư vấn kỹ thuật miễn phí qua Hotline/Zalo 09 6789 1338 (Mr. Nghĩa).

Xem thêm trên hệ thống Vương Long Group