Buổi kiểm định bị dời thường vì thiếu một tờ hồ sơ, một chiếc đồng hồ hết hạn hay phía khói chưa vệ sinh. Chuẩn bị đủ từ trước, nhà máy chỉ cần dừng lò một lần.
- Kỳ kiểm định bị hẹn lại thường không vì lò hỏng, mà vì thiếu hồ sơ hoặc thiết bị chưa sẵn sàng để kiểm tra.
- Hồ sơ cần gom trước: lý lịch lò, biên bản kiểm định lần trước, chứng chỉ người vận hành, hồ sơ sửa chữa, thay thế.
- Thiết bị phải dừng, làm nguội, xả nước, vệ sinh phía nước và phía khói, mở cửa người chui, đồng hồ áp suất còn hạn.
- Mỗi lần phải dừng, làm nguội và đốt lại lò thêm một lượt có thể tốn hàng trăm kg củi chỉ để đưa nước lò về nhiệt độ làm việc.
- Sau sửa chữa phần chịu áp hoặc di dời lò, cần kiểm định bất thường trước khi đưa vào vận hành lại.
Vì sao nhiều nhà máy bị hẹn lại kỳ kiểm định lò hơi
Lò hơi thuộc nhóm thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động, phải được kiểm định định kỳ theo quy định hiện hành. Đến ngày kiểm định, đoàn kiểm định cần xem hồ sơ, kiểm tra bên trong, bên ngoài, thử áp và thử van an toàn. Chỉ cần thiếu một bước chuẩn bị, buổi kiểm định có thể phải dời sang ngày khác.
Phần thủ tục, hồ sơ và vai trò của từng bên trong kỳ kiểm định có trong bài kiểm định lò hơi: thủ tục, hồ sơ và ai làm phần nào của Lò Hơi Vương Long. Checklist dưới đây tập trung vào tình trạng kỹ thuật của lò.
Hẹn lại nghĩa là lò dừng lâu hơn, sản xuất chờ hơi lâu hơn, và có khi phải đốt lò lên rồi dừng thêm một lượt. Phần lớn nguyên nhân nằm ở khâu chuẩn bị của nhà máy chứ không phải ở tình trạng lò.
Bài này là checklist phía nhà máy: cần gom hồ sơ gì, chuẩn bị thiết bị ra sao, lỗi nào hay bị yêu cầu khắc phục. Nội dung, trình tự cụ thể của từng kỳ kiểm định vẫn theo quy định hiện hành và hướng dẫn của tổ chức kiểm định nhà máy làm việc cùng.
6 nhóm việc phải xong trước ngày kiểm định
Hồ sơ lý lịch lò
Lý lịch lò, bản vẽ, thông số thiết kế, áp suất làm việc cho phép. Lò mua lại hoặc đổi chủ hay thất lạc phần này nhất.
Biên bản lần trước
Biên bản kiểm định gần nhất và các kiến nghị kèm theo. Kiến nghị cũ chưa xử lý thường là điểm bị hỏi đầu tiên.
Người vận hành
Chứng chỉ, giấy chứng nhận huấn luyện của người vận hành còn hiệu lực, sổ nhật ký vận hành ghi đầy đủ theo ca.
Hồ sơ sửa chữa
Biên bản sửa chữa, thay ống, hàn phần chịu áp, thay van giữa hai kỳ, kèm chứng chỉ vật tư và thợ hàn nếu có.
Thiết bị đo và an toàn
Đồng hồ áp suất còn hạn kiểm định, có vạch đỏ áp làm việc. Van an toàn tháo được để chỉnh, ống thủy rõ, không nghẹt.
Nguyên nhân gốc
Không có người chịu trách nhiệm gom hồ sơ và lập lịch chuẩn bị, mọi việc dồn vào một hai ngày trước khi đoàn đến.
Ảnh hiện trường của đội kỹ thuật Vương Long.
Van an toàn là hạng mục gần như chắc chắn được kiểm tra và chỉnh lại, nên đọc thêm vai trò của van an toàn lò hơi để chuẩn bị đúng.
Tự tính: một lần hẹn lại tốn bao nhiêu củi để đốt lò lên lại
Mỗi lần phải dừng, làm nguội rồi đốt lại, lò cần nhiệt để đưa toàn bộ nước lò và khối thép về nhiệt độ làm việc trước khi ra được kg hơi đầu tiên. Đây là phần tốn thêm dễ tính nhất của một lần hẹn lại.
Củi ≈ [ M nước × (h′ − h cấp) + M thép × 0,5 × ΔT ] ÷ (Q củi × η)h′ ≈ 720 kJ/kg (nước bão hòa ở 8 bar, quy ước ≈ 170°C) · h cấp ≈ 126 kJ/kg (30°C) · nhiệt dung thép ≈ 0,5 kJ/kg·K · ΔT = 140 K · củi 3.000 kcal/kg = 12,56 MJ/kg · η = 75%.
Ví dụ lò có 6 m³ nước và khoảng 12 tấn thép phần áp lực. Nước cần 6.000 × (720 − 126) ≈ 3.564 MJ, thép cần 12.000 × 0,5 × 140 ≈ 840 MJ, cộng lại khoảng 4.404 MJ. Chia cho 12,56 × 0,75 ≈ 9,42 MJ mỗi kg củi, ra khoảng 468 kg củi chỉ để lò lên lại áp suất, chưa tính nhiệt mất qua vỏ lò và khói trong lúc đốt sấy.
| Nước lò / thép giả định | Nhiệt cần | Củi ≈ (η 75%) | So sánh |
|---|---|---|---|
| 3 m³ / 6 tấn | ≈ 2.202 MJ | ≈ 234 kg | |
| 6 m³ / 12 tấn | ≈ 4.404 MJ | ≈ 468 kg | |
| 10 m³ / 20 tấn | ≈ 7.340 MJ | ≈ 779 kg |
Số liệu là ước tính lý thuyết theo giả định, không thay cho khảo sát, đo đạc thực tế của nhà máy.
Phần mất lớn hơn là giờ dừng sản xuất
Củi chỉ là phần nhìn thấy. Lò phải làm nguội từ từ theo hướng dẫn vận hành trước khi xả nước và mở cửa người chui, nên mỗi lần dừng thường mất nhiều giờ trước khi kịp làm việc gì bên trong. Nếu lò cấp 2 tấn hơi mỗi giờ, mỗi giờ dừng thêm là 2 tấn hơi dây chuyền không có.
Vì vậy nên ghép kỳ kiểm định với đợt bảo trì lớn: một lần dừng lò để vừa vệ sinh, vừa sửa những điểm đã biết, vừa kiểm định. Lịch dừng này nên đưa vào kế hoạch bảo trì năm thay vì để đến sát hạn mới lo.
Khoảng hai tuần trước ngày kiểm định, tôi thường đề nghị nhà máy làm một buổi “kiểm định thử” nội bộ: đọc lại biên bản lần trước, đi một vòng quanh lò với danh sách trong bài này và đánh dấu từng mục. Việc nào cần mua đồng hồ, thay gioăng hay gọi thợ thì còn kịp làm.
Lỗi hay gặp nhất là kiến nghị của lần kiểm định trước vẫn nằm nguyên trên giấy. Hãy xử lý dứt điểm và lưu biên bản khắc phục, đó là thứ đoàn kiểm định thường hỏi đầu tiên.
Cảnh báo an toàn: Chỉ mở cửa người chui, vào bên trong lò khi lò đã dừng, xả hết áp, làm nguội, cô lập chắc chắn các đường hơi, nước cấp và nhiên liệu, có thông gió và người giám sát bên ngoài. Không xả nước nóng hoặc mở nắp khi đồng hồ còn áp.
Trình tự chuẩn bị lò trước kỳ kiểm định
Trình tự dưới đây là khung chung phía nhà máy, cần điều chỉnh theo hướng dẫn của tổ chức kiểm định.
- Chốt lịch và gom hồ sơHẹn ngày với tổ chức kiểm định, gom lý lịch lò, biên bản lần trước, chứng chỉ người vận hành, hồ sơ sửa chữa.
- Dừng lò và làm nguộiGiảm tải, dừng đốt, để lò nguội từ từ theo hướng dẫn vận hành, xả áp rồi mới xả nước.
- Vệ sinh phía nước và phía khóiXả cặn, làm sạch bề mặt phía nước; cạo muội, tro ống lửa, buồng đốt để nhìn rõ bề mặt kim loại.
- Mở cửa và tháo thiết bịMở cửa người chui, cửa vệ sinh; tháo van an toàn để chỉnh; chuẩn bị đồng hồ chuẩn, bơm thử áp.
- Khắc phục và lưu biên bảnSửa các điểm được yêu cầu, lưu biên bản kiểm định và kế hoạch khắc phục vào hồ sơ lò.
Ảnh hiện trường của đội kỹ thuật Vương Long.
Lớp cáu cặn dày phía nước vừa che bề mặt cần kiểm tra vừa là nguyên nhân quá nhiệt ống. Khi nào cần tẩy rửa và làm sao để không hại ống, xem bài vệ sinh, tẩy rửa cáu cặn lò hơi.
Checklist trước ngày kiểm định lò hơi
- Có lý lịch lò, bản vẽ và thông số áp suất làm việc cho phép
- Có biên bản kiểm định lần trước và biên bản khắc phục các kiến nghị
- Chứng chỉ người vận hành còn hiệu lực, sổ nhật ký vận hành ghi đủ
- Hồ sơ sửa chữa, thay thế phần chịu áp giữa hai kỳ được lưu đầy đủ
- Đồng hồ áp suất còn hạn kiểm định, có vạch đỏ áp làm việc
- Lò đã dừng, xả áp, làm nguội và cô lập các đường hơi, nước, nhiên liệu
- Phía nước và phía khói đã vệ sinh, cửa người chui đã mở
- Van an toàn tháo được để chỉnh, có người phối hợp cùng đoàn kiểm định
Checklist này nên in ra và dán cạnh tủ hồ sơ lò. Phần lớn mục trong đó trùng với việc bảo trì hằng năm, nên ghép chung vào lịch bảo trì lò hơi theo giờ chạy để không phải làm hai lần.
Hỏi đáp về chuẩn bị kiểm định lò hơi
Khi nào cần kiểm định bất thường?
Thường là sau khi sửa chữa, cải tạo phần chịu áp như thay ống, hàn thân, thay mặt sàng; sau khi di dời, lắp đặt lại lò; hoặc khi lò ngừng hoạt động lâu rồi đưa vào sử dụng lại. Trường hợp cụ thể theo quy định hiện hành và hướng dẫn của tổ chức kiểm định.
Thất lạc lý lịch lò thì làm thế nào?
Liên hệ đơn vị chế tạo hoặc nơi bán lò để xin bản sao hồ sơ. Nếu không còn nguồn, cần trao đổi với tổ chức kiểm định về việc lập lại hồ sơ theo quy định, có thể phải khảo sát, đo đạc lại thông số lò.
Có cần tháo van an toàn trước khi đoàn đến không?
Nên chuẩn bị sẵn dụng cụ, gioăng và người để tháo lắp, nhưng thời điểm tháo, cách chỉnh và niêm chì nên làm theo hướng dẫn của đoàn kiểm định. Van an toàn bị kẹt, rỉ sét thì nên bảo dưỡng trước.
Đồng hồ áp suất hết hạn kiểm định có sao không?
Đồng hồ hết hạn hoặc kim không về 0 thường bị yêu cầu thay hay kiểm định lại. Nên kiểm tra hạn đồng hồ từ sớm và có sẵn đồng hồ dự phòng để không phải dời lịch vì một thiết bị nhỏ.
Kiểm định có thay được việc bảo trì không?
Không. Kiểm định đánh giá lò có đủ điều kiện an toàn tại thời điểm kiểm tra. Bảo trì là việc hằng ngày, hằng tuần, hằng tháng để lò giữ được tình trạng đó suốt thời gian giữa hai kỳ.
Cần rà soát lò hơi trước kỳ kiểm định
Gửi lịch kiểm định, biên bản lần trước và tình trạng lò hiện tại, đội kỹ thuật Vương Long sẽ cùng nhà máy rà soát các mục cần chuẩn bị.
congnghelohoi@gmail.com · Xem bản đồ →












