Đào tạo vận hành lò hơi: Thợ mới cần học gì trước khi đứng ca một mình

Cuối năm đơn hàng nhiều, thợ cũ nghỉ, chủ xưởng phải cho người mới đứng lò. Nhiều nơi chỉ dặn vài câu rồi giao ca. Trong khi đó lò hơi là thiết bị vừa nguy hiểm, vừa tốn tiền nếu đốt sai. Đào tạo vận hành lò hơi đúng cách không mất quá nhiều thời gian, nhưng phải có lộ trình, có người kèm và có bài kiểm tra thật tại nhà lò.

Vương Long Boiler nhận đào tạo thợ vận hành cho nhà máy, và bài này tóm lại những gì một thợ mới nên học theo thứ tự. Chủ xưởng có thể dùng làm khung để huấn luyện nội bộ, hoặc gọi đội kỹ thuật tới hỗ trợ. Mỗi lò và mỗi nhà máy có quy trình riêng, nên hãy xem đây là bảng tham khảo để trao đổi cùng đội kỹ thuật, rồi điều chỉnh cho đúng với thiết bị của mình. Bài viết không thay cho việc huấn luyện an toàn theo quy định.

Anh chị đọc bài này với vai trò gì?

Bấm vào vai trò của mình để đi thẳng tới phần cần xem.

Chủ xưởngCần thợ mới đứng lò an toànThợ mớiMuốn biết mình phải học những gìTrưởng caCần tiêu chí để giao ca

6 chặng đào tạo vận hành lò hơi cho thợ mới

Sáu chặng dưới đây đi từ biết lò tới tự đứng ca. Thời gian mỗi chặng tùy người học, loại lò và mức tự động, không nên ép theo lịch cố định.

1

Chặng 1

Đi một vòng hiểu chiếc lò

Người hướng dẫn dắt thợ mới đi theo đường nước, đường hơi, đường khói, đường nhiên liệu. Chỉ tận tay từng van, từng bơm, từng đồng hồ. Thợ mới phải tự vẽ lại được sơ đồ bằng tay và nói được van nào dùng để làm gì. Chặng này chưa cần đốt lò, nhưng là nền của mọi thứ phía sau.

2

Chặng 2

Học an toàn và quy định

Công việc vận hành nồi hơi thuộc nhóm có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, người lao động cần được huấn luyện và có thẻ an toàn. Thợ mới học về áp suất, mực nước, van an toàn, đồ bảo hộ, cách xử lý bỏng, phòng cháy. Trong khóa cần có phần thực hành ngay tại lò của nhà máy, không chỉ nghe giảng trên lớp.

3

Chặng 3

Đứng ca kèm, làm từng thao tác

Thợ mới đứng cạnh thợ cũ qua nhiều ca. Lần lượt tập thông rửa ống thủy, xả đáy, thay lửa, cào tro, ghi sổ. Thợ cũ làm trước, thợ mới làm sau, người kèm đứng nhìn và sửa ngay. Nên kèm đủ cả ca ngày, ca đêm, lúc đầy tải và lúc thấp tải, vì mỗi lúc chiếc lò có một tính khí khác nhau.

4

Chặng 4

Học đốt tiết kiệm

Đây là chặng giúp xưởng thấy tiền. Thợ học cấp nhiên liệu ít và đều, đọc màu lửa, màu khói, nhiệt độ khói, chỉnh gió theo tải. Mỗi ca nên tính kg nhiên liệu cho một tấn hơi nếu có số liệu. Thợ học thêm nhịp dùng hơi của xưởng, biết trước giờ nào máy lấy nhiều hơi để tăng lửa sớm, không chờ áp tụt.

5

Chặng 5

Tập xử lý tình huống

Người hướng dẫn đặt câu hỏi và cho tập tại chỗ: ống thủy không thấy nước thì làm gì, mất điện giữa ca thì làm gì, áp vọt lên nhanh thì làm gì, ống nổ thì chạy đường nào. Câu trả lời phải đọc được ngay, tay đi đúng van. Với tình huống nguy hiểm thì tập bằng lời và chỉ vị trí, tuyệt đối không tạo sự cố thật để thử.

6

Chặng 6

Kiểm tra và giao ca có giám sát

Trước khi đứng một mình, thợ mới làm trọn một ca có người giám sát từ xa, tự giao nhận, tự ghi sổ. Trưởng ca kiểm tra theo bảng tiêu chí và ký tên. Sau đó vẫn nên có người gọi được trong những tuần đầu. Nếu người học còn lúng túng ở chỗ nào thì quay lại đúng chỗ đó, không vì thiếu người mà cho qua.

Đào tạo vận hành lò hơi gồm những nội dung gì?

Mỗi nhà máy nên có một bảng năng lực riêng. Bảng dưới đây là gợi ý để trưởng ca đánh dấu từng mục khi thợ mới làm được, thay vì chỉ ghi chung là đã học.

Khác nhau giữa thẻ an toàn và tay nghề

Theo các đơn vị huấn luyện, chương trình khung theo Nghị định 44/2016/NĐ-CP với người làm công việc có yêu cầu nghiêm ngặt là 24 giờ lần đầu, huấn luyện định kỳ 12 giờ mỗi 2 năm, thẻ an toàn có thời hạn 2 năm. Quy định có thể được sửa đổi, nên nhà máy cần hỏi đơn vị huấn luyện đang được phép hoạt động để có yêu cầu đúng. Thẻ an toàn cho thấy người đó đã học an toàn, nhưng không nói người đó đã biết đốt chiếc lò của xưởng anh chị. Vì vậy mỗi lò vẫn cần phần kèm ca riêng. Xem thêm chứng chỉ vận hành lò hơi và trách nhiệm khi có sự cố.

Bảng so sánh đào tạo nội bộ và mời đội kỹ thuật

Cách làm hay nhất thường là kết hợp cả hai: đội kỹ thuật đến hướng dẫn và rà lại quy trình, thợ cũ kèm tiếp hằng ngày. Như vậy nhà máy giữ được kinh nghiệm riêng, đồng thời sửa được những thói quen sai lâu năm.

Những lỗi thường gặp khi đào tạo thợ mới

Một trang quy trình dán tại nhà lò nên có gì?

• Số điện thoại trưởng ca, kỹ thuật, cứu hỏa.
• Áp suất làm việc, mức đặt van an toàn.
• Trình tự khởi động và dừng lò.
• Việc bắt buộc đầu ca và cuối ca.
• Ba tình huống nguy hiểm và việc đầu tiên phải làm.
• Lịch xả đáy, thông rửa, kiểm định.

Tờ quy trình nên viết bằng câu ngắn, chữ to, có ảnh van thật. Sau mỗi sự cố nhỏ hãy cập nhật ngay, để bài học của người này thành kiến thức của cả tổ. Sổ giao ca cũng là công cụ dạy học rất tốt. Người mới đọc sổ cũ sẽ thấy chiếc lò từng gặp chuyện gì và các thợ đã xử lý ra sao.

Làm sao giữ được thợ sau khi đào tạo?

Thiếu thợ lò là chuyện nhiều nhà máy đang gặp. Giữ thợ tốt đến từ những thứ đơn giản: nhà lò sạch, đồ bảo hộ đủ, ca làm rõ ràng, lò được bảo trì để thợ không phải chữa cháy. Nhiều xưởng còn thưởng theo kg nhiên liệu cho mỗi tấn hơi, nhờ đó thợ thấy được công sức của mình. Nhà máy cũng nên đào tạo ít nhất hai người cho mỗi ca, để khi có người nghỉ thì lò không rơi vào tay người chưa biết.

Vương Long Boiler nhận đào tạo, hướng dẫn tổ vận hành ngay tại nhà máy, kết hợp khảo sát lò và rà lại quy trình. Anh chị có thể xem thêm cách xử lý khi thiếu thợ vận hành cuối năm tại VLB Boiler và sổ giao ca lò hơi cần ghi gì.

Một tuần đầu của thợ mới nên diễn ra thế nào?

Hai ngày đầu, thợ mới chỉ đi theo, nhìn và ghi lại, chưa cầm vào van. Ngày thứ ba và thứ tư, thợ được làm các việc ít rủi ro như cấp nhiên liệu, ghi sổ, dọn nhà lò, thông rửa ống thủy khi có người đứng cạnh. Ngày thứ năm trở đi mới tập xả đáy, chỉnh gió và đọc lửa. Mỗi cuối ngày, người kèm dành mười phút hỏi lại những gì đã học trong ngày. Lộ trình này chỉ là gợi ý, và lò càng lớn hay càng nhiều thiết bị thì thời gian càng phải kéo dài. Một người giỏi thường là người hỏi nhiều trong tuần đầu, không phải người làm nhanh nhất.

Đào tạo lại khi nào?

Thợ cũ cũng cần học lại. Nên đào tạo lại khi nhà máy đổi nhiên liệu, thay đầu đốt, thêm bộ hâm nước, đổi tủ điều khiển, hoặc sau một sự cố. Hằng năm cũng nên có một buổi ngắn để cả tổ ôn lại tình huống khẩn cấp. Một buổi chỉ cần vài giờ, đổi lại mọi người nhớ lại vị trí van và việc cần làm đầu tiên. Đây là khoản chi nhỏ so với một lần dừng lò hay một tai nạn.

Ảnh thật từ công việc hằng ngày

Thợ giỏi không phải người chưa bao giờ gặp sự cố. Thợ giỏi là người đã được dạy sẵn việc đầu tiên phải làm khi sự cố xảy ra.

Nghĩa Lò Hơi lưu ý từ hiện trường

Câu hỏi thường gặp về đào tạo vận hành lò hơi